مرور نظام مند و تحلیلی مداخلات مبتنی بر خودتنظیمی یادگیری و تاثیر آن ها بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان در محیط های مدرسه ای

پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند و تحلیلی مداخلات مبتنی بر خودتنظیمی یادگیری و تبیین تاثیر آن ها بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان در محیط های مدرسه ای انجام شده است. افت و نوسان انگیزش تحصیلی در مقاطع مختلف تحصیلی یکی از چالش های جدی نظام آموزشی است و طراحی مداخلاتی که به دانش آموزان کمک کند فرایند یادگیری خود را به طور آگاهانه تنظیم کنند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مطالعه، با بهره گیری از یک راهبرد جست وجوی ازپیش تعیین شده، مقالات مرتبط در پایگاه های اطلاعاتی بین المللی ERIC، PsycINFO، Web of Science و Google Scholar و نیز پایگاه های فارسی مانند SID، Magiran و Noormags در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ شناسایی و بررسی شدند. معیارهای ورود شامل تمرکز صریح مداخله بر خودتنظیمی یا خودتنظیمی یادگیری، اجرای مداخله در مدرسه (ابتدایی یا متوسطه) و سنجش حداقل یکی از مولفه های انگیزش تحصیلی (مانند خودکارآمدی تحصیلی، انگیزش درونی، جهت گیری هدف یا ارزش تکلیف) بود. تحلیل مقایسه ای مطالعات نشان داد که آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی، هدف گذاری تحصیلی، خودنظارتی و خودارزیابی، و برنامه های چندمولفه ای کلاس محور، در اغلب موارد با افزایش خودکارآمدی تحصیلی، تقویت انگیزش درونی، تقویت جهت گیری هدف تبحری و پایداری بیش تر در انجام تکالیف همراه است. همچنین، نقش عوامل بافتی مانند سبک تعامل معلم، میزان حمایت از خودمختاری دانش آموز و ساختاردهی تکالیف در تقویت یا تضعیف اثر مداخلات برجسته شد. بر پایه این یافته ها، طراحی و بومی سازی برنامه های مدرسه محور مبتنی بر خودتنظیمی می تواند رویکردی کارآمد برای ارتقای انگیزش تحصیلی و پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان، به ویژه در بافت آموزشی ایران، فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، بافت مدرسه ای ، خودتنظیمی یادگیری ، مداخلات آموزشی