ارزیابی مکانی ریسک طوفان های گردوغبار بر توسعه نیروگاه های خورشیدی در ایران با استفاده از رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره

این پژوهش به بررسی هم پوشانی مناطق مستعد رخداد طوفان های گردوغبار با نواحی دارای ظرفیت بالای توسعه نیروگاه های خورشیدی در ایران می پردازد. در شرایطی که بسیاری از مناطق مرکزی و جنوبی کشور از پتانسیل بسیار مناسبی برای بهره برداری از انرژی خورشیدی برخوردارند، حضور پدیده گردوغبار می تواند چالش جدی در مسیر کارایی، دوام و اقتصادی بودن این نیروگاه ها ایجاد کند. برای ارزیابی این ریسک، در این مطالعه ۱۹ معیار مکانی شامل ظرفیت تولید انرژی، شرایط اقلیمی، ملاحظات محیط زیستی، اقتصادی و دسترسی مورد استفاده قرار گرفت. علاوه بر این، ۷ پارامتر کلیدی مرتبط با رخداد، شدت و تداوم طوفان های گردوغبار به کار گرفته شد و شاخصی جدیدی تحت عنوان شاخص اثر گرد و غبار(DEI) طراحی گردید. بر اساس روش شناسی، ابتدا نقشه پتانسیل انرژی خورشیدی تهیه شد، سپس شاخص DEI در سطح ملی محاسبه و در نهایت ترکیب این دو نقشه به تولید نقشه ریسک توسعه نیروگاه های خورشیدی منجر شد. یافته ها نشان داد حدود ۳۷ درصد از مساحت ایران در طبقات ریسک بالا و بسیار بالا قرار دارد که عمدتا در مناطق مرکزی، جنوبی و شرقی متمرکز است، در حالی که نواحی شمالی و شمال غربی در محدوده ریسک پایین تر واقع شده اند. همچنین ارزیابی وضعیت ۱۹۸ نیروگاه خورشیدی موجود بیانگر آن بود که بیش از ۶۰ درصد آنها در مناطق کم ریسک قرار دارند و هیچ یک در کلاس بسیار پرریسک واقع نشده اند. در مجموع، نتایج این پژوهش گرد و غبار را به عنوان عاملی محدودکننده جدی در توسعه انرژی های تجدیدپذیر معرفی می کند و چارچوب پیشنهادی به همراه شاخص DEI می تواند ابزاری کارآمد برای مکان یابی بهینه، برنامه ریزی و مدیریت ریسک در مسیر توسعه پایدار انرژی خورشیدی در ایران فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

نیروگاه خورشیدی ، گرد و غبار ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، شاخص اثر گرد و غبار ، ایران