طراحی زائرسرا در مشهد مبتنی بر بازشناسی مفهوم زیارت امام رضا (ع) با محوریت رضامندی به قضا و قدر الهی

مشهد با توجه به وجود حرم امام هشتم شیعیان هر ساله پذیرای خیل عظیم زائران رضوی می باشد؛ به همین دلیل فضاهای اقامتی بسیاری در اطراف آن شکل گرفته اند. هدف والای زائرین از سفر به این شهر زیارت امام رضا (ع) می باشد؛ پس شناخت و فهم دقیق «زیارت» برای طراحی سرای زائر رضوی اهمیت زیادی پیدا می کند زیرا شکل «زیارت» (یا سفر زیارتی) بر شکل «اقامت» و شکل «اقامت» بر شکل «اقامتگاه» تاثیر می گذارد. در میان ساختمان های بنا شده کمتر بنای اقامتی یافت می شود که با فهم دقیق و درستی از مفهوم زیارت شکل گرفته باشد در حقیقت زائرسرا به عنوان یکی از حلقه های زیارت می بایست زائران را در دستیابی به هدف سفر خود همراهی کند. برای دستیابی به این مهم، ابتدا باید مفهوم «زیارت» را هم چون استدلالات فقهی به صورت واژه شناسی مورد بررسی قرار داد. در این مسیر از سه منبع عقل، وحی(قرآن کریم و متون تفسیری مربوطه) و سنت (یا حدیث) استفاده خواهد شد. پس از شناخت وجوه مختلف و آداب زیارت از طریق مقایسه بین متون به یک اصل کلی در رابطه با مفهوم زیارت امام رضا (ع) که همان «رضامندی به قضا و قدر الهی» بود دستیافتیم. و دانستیم که قضا و قدر الهی همان احکام الهی جاری در جزء و کل هستی است و تجلی آن در طرح معماری محقق نمی شود مگر با شناختن صفات الهی (اسماء الله) و تجلی آن ها در اثر معماری (همچون خلق خداوندگار) که این موضوع با انتخاب ده اسم الهی (سلام، تکریم، جمال، ذاکر، رفیق، عدل، عظیم، غافر، قرین، مومن) و تفسیر معمارانه نگارنده از این اسماء صورت پذیرفته است.

کلیدواژه ها:

زائرسرا ، زیارت امام رضا(ع) ، قضا و قدر الهی ، اسماء الله ، رضامندی