مدل اثرگذاری ارز دیجیتال بر رشد اقتصادی ایران در چارچوب اقتصاد اسلامی: رویکرد آمیخته دلفی ANP-DEMATEL فازی و ARDL

هدف اصلی پژوهش حاضر طراحی و تبیین مدل اثرگذاری ارز دیجیتال بر رشد اقتصادی ایران در چارچوب اقتصاد اسلامی است. این مطالعه با رویکردی آمیخته (کیفی-کمی) و بهره گیری از سه گام تحلیلی انجام شده است: نخست، شناسایی ابعاد، مولفه ها و شاخص های اثرگذار از طریق تکنیک دلفی و تحلیل محتوا؛ دوم، اولویت بندی معیارها به کمک روش های تصمیم گیری چند معیاره ANP و DEMATEL فازی؛ و سوم، آزمون روابط علی با مدل اقتصادسنجی ARDL. جامعه آماری شامل خبرگان آکادمیک در حوزه های اقتصاد اسلامی، اقتصاد پولی و مالی و نیز متخصصان اجرایی در بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و صرافی های فعال در حوزه ارز دیجیتال است. حجم نمونه برابر ۱۸۰ نفر تعیین شد که با نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب گردید. یافته ها نشان داد کاربرد ارزهای دیجیتال بر متغیرهای اقتصاد کلان با وزن ۰.۳۶ و عناصر رشد اقتصاد کلان با وزن ۰.۲۳ بیشترین اهمیت را در مدل دارند؛ در مقابل اجرای اقتصاد اسلامی در سطح خرد کمترین وزن ۰.۰۵ را کسب کرد. نتایج برآورد مدل ARDL نیز حاکی است ارتقای امنیت و سرعت انتقالات بین المللی، کنترل تورم، بهبود فضای کسب و کار و جذب سرمایه گذاری خارجی اثر مثبت و معناداری (سطح اطمینان ۹۵ تا ۹۹ درصد) بر رشد اقتصادی کشور در چارچوب اقتصاد اسلامی دارند. بر اساس این یافته ها، سیاست گذاری منسجم در حوزه ارزهای دیجیتال، تقویت زیرساخت های فنی و حقوقی و هم راستا سازی مقررات با اصول فقهی و اقتصادی اسلام می تواند زمینه رشد اقتصادی پایدار و عدالت محور را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

رشد اقتصادی ، ارز دیجیتال ، اقتصاد اسلامی ، ARDL ، DEMATEL ، ANP