طراحی مدل و اولویت بندی معیارهای کلیدی زنجیره تامین پایدار با تاکید بر بعد اقتصادی صنایع غذایی و کشاورزی با استفاده از فرآیند تصمیم گیری چند معیاره

با توجه به اهمیت حیاتی و حساس زنجیره تامین مواد غذایی کشاورزی برای امنیت، غذایی، سلامت عمومی و توسعه پایدار جوامع این پژوهش به شناسایی و اولویت بندی عوامل و شاخص های کلیدی این زنجیره می پردازد. هدف این تحقیق ارائه رویکردی برای شناسایی و اولویت بندی مولفه ها و شاخص های کلیدی زنجیره تامین پایدار صنایع غذایی و کشاورزی طی سال های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ می باشد. برای دستیابی به این هدف از یک روش تحقیق چند مرحله ای استفاده شده است. در گام نخست، مطالعات و پیشینه پژوهشی در حوزه زنجیره تامین مواد غذایی و کشاورزی با بررسی مبانی نظری و تجربی مرتبط با موضوع پژوهش به روش فراتحلیل کیفی ۴۴ مقاله تا ابتدای سال ۲۰۲۴ مورد بررسی قرار گرفت سپس با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختارمند و تحلیل مضمون داده های لازم از نظر خبرگان گردآوری شد. نمونه آماری این تحقیق شامل ۱۵ نفر از خبرگان این حوزه بود که با استفاده از روش نمونه گیری گزینشی و هدفمند انتخاب شدند. نمونه گیری تا دستیابی به اشباع نظری یا آستانه سودمندی اطلاعات ادامه یافت. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه های نیمه ساختارمند بود در بخش کمی با بهره گیری از روش تصمیم گیری چند معیاره (Fuzzy, DEMATEL) تاثیرگذاری و تاثیرپذیری معیارها و شاخص های کلیدی زنجیره تامین پایدار صنایع غذایی و کشاورزی ارزیابی و روابط میان عوامل اصلی تعیین و مدلی طراحی ترسیم شد. اعتبار و پایایی تحقیق از طریق تحلیل مشارکت و توافق کارشناسان با روش های دلفی فازی و دیمتل تضمین گردید. نتایج نشان می دهد که بعد اقتصادی در بین سایر ابعاد پایداری اهمیت بیشتری دارد؛ در بعد اقتصادی عملکرد، پشتیبانی استفاده از فناوری مناسب منطقه و افزایش دانش و اطلاعات کشاورزان و در بعد اجتماعی عوامل، سیاسی اجتماعی و فرهنگی و رفع تحریم و در بعد زیست محیطی، چالش های مدیریت زیست محیطی به عنوان عوامل تاثیرگذار از اهمیت بالایی برخوردارند، همچنین عوامل افزایش کارایی و بهره وری، افزایش عملکرد، بازاریابی و فروش، بسته بندی مناسب و برندسازی، اطمینان از تولید سالم و امنیت غذایی و اعتمادسازی با تصویر ذهنی مثبت مشتریان عواملی هستند که بیشترین تاثیرپذیری را از سایر عوامل و شاخص ها دارند. با توجه به یافته های این تحقیق توصیه می شود که توجه ویژه به عوامل تاثیرگذار شده و برنامه ریزی جامع و هدفمند برای بهبود آنها انجام شود همچنین توجه به عوامل تاثیرپذیر نیز اهمیت دارد و تلاش برای بهبود آنها باید ادامه یابد. این موارد می توانند به عنوان راهبردها و برنامه های عملیاتی برای دستیابی به توسعه پایدار زنجیره تامین مواد غذایی کشاورزی مورد توجه سیاست گذاران، برنامه ریزان و مدیران قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

ابعاد پایداری ، تصمیم گیری چند معیاره ، زنجیره تامین ، پایدار ، صنعت مواد غذایی کشاورزی