گذار از جامعه اطلاعاتی به جامعه داده محور و هوش مصنوعی محور پیامدها برای نظام آموزش عالی

در دو دهه اخیر پیشرفت های سریع فناوری موجب شتاب گرفتن گذار از جامعه اطلاعاتی که بر تولید تبادل اطلاعات متمرکز بود به سوی جامعه ای داده محور و هوش مصنوعی محور شده است. در این چشم انداز نوظهور، کلان داده ها، هوش مصنوعی و سامانه های یادگیری ماشین نه تنها شیوه های اقتصادی و اجتماعی را دگرگون ساخته اند، بلکه بنیان های آموزش عالی را نیز تحت تاثیر قرار داده اند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و آینده پژوهانه پیامدهای این گذار برای دانشگاه ها و نظام آموزش عالی را بررسی می کند. تحلیل انجام شده نشان می دهد که بازاندیشی در ماموریت های نهادی، برنامه های درسی، الگوهای یاددهی-یادگیری، زیرساخت های فناورانه و اولویت های پژوهشی ضرورتی اجتناب ناپذیر است. به ویژه شایستگی هایی همچون سواد داده ای، سواد هوش مصنوعی، تفکر انتقادی و آگاهی اخلاقی به مهارت های اساسی برای دانشجویان و اعضای هیئت علمی تبدیل می شوند. هر چند این گذار نگرانی هایی همچون گسترش شکاف دیجیتال، اتکای بیش از حد به سامانه های الگوریتمی و چالش های اخلاقی را به همراه دارد اما فرصت هایی نیز برای ارتقای کیفیت، کارآمدی و رقابت پذیری جهانی آموزش عالی فراهم می آورد. مقاله در نهایت نتیجه می گیرد که سازگاری راهبردی با جامعه ی داده محور و هوش مصنوعی محور شرطی اساسی برای تداوم نقش فعال آموزش عالی در شکل دهی به جوامع دانایی محور آینده است.

کلیدواژه ها:

جامعه اطلاعاتی ، جامعه داده محور ، جامعه هوش مصنوعی محور ، نظام آموزش عالی ، شکاف دیجیتال ، الگوهای یاددهی یادگیری