تحلیل سیاست محور جایگاه حس تبعداری در ارتقای مشارکت شهروندان شهری

مشارکت شهروندان در اداره امور شهری یکی از ستون های حکمرانی خوب و شرط لازم برای کارآمدی سیاست های عمومی در شهرهاست. با این حال مشارکت صرفا با ایجاد سازوکارهای رسمی شوراها، نظرسنجی ها، سامانه های شکایات به صورت پایدار محقق نمی شود؛ بلکه به متغیرهای اجتماعی روانی از جمله حس تبعداری (Sense of Belonging/Place Attachment) نیز وابسته است. حس تبعداری به عنوان پیوند عاطفی-شناختی فرد با مکان و اجتماع محلی می تواند انگیزه کنش جمعی، اعتماد، مسئولیت پذیری و همکاری با نهادهای عمومی را تقویت کند و در نتیجه هزینه های حکمرانی و اجرای سیاست های شهری را کاهش دهد. این مقاله با رویکرد تحلیلی توصیفی و سیاست محور جایگاه حس تبعداری را در ارتقای مشارکت شهروندان شهری تبیین می کند و سپس، دلالت های سیاستی برای سطح ملی، قانون گذاری، برنامه ریزی ملی، استانداردهای مشارکت، حکمرانی داده و شفافیت ارائه می دهد. چارچوب نظری بر مبانی حکمرانی خوب شهری، نردبان مشارکت، سرمایه اجتماعی، هم آفرینی (Co-production) و مشارکت دیجیتال استوار است. یافته های تحلیلی نشان می دهد حس تبعداری از طریق سازوکارهایی مانند افزایش اعتماد نهادی، تقویت هویت محلی، افزایش کارآمدی ادراک شده، ایجاد هنجارهای همکاری و شکل دهی به شبکه های اجتماعی مشارکت را در ابعاد اطلاع یابی، مشورت، مشارکت در تصمیم سازی و مشارکت در اجرا ارتقا می دهد. در پایان بسته ای از پیشنهادهای سیاستی شامل اصلاحات نهادی، ابزارهای رفتاری، سیاست های داده، بازبودجه ریزی مشارکتی، طراحی فضاهای عمومی و برنامه های فرهنگی-ارتباطی برای تقویت حس تبعداری و تبدیل آن به مشارکت پایدار ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

حس تبعداری ، مشارکت شهروندی ، حکمرانی خوب شهری ، سیاست گذاری عمومی ، هم آفرینی ، مشارکت دیجیتال