رابطه گرایش به مصرف ماری جوانا با کارکردهای اجرایی و تنظیم هیجان در نوجوانان

در سال های اخیر، افزایش گرایش نوجوانان به مصرف ماری جوانا به عنوان یک چالش جدی سلامت روان مطرح شده است؛ عاملی که می تواند بر رشد شناختی و عاطفی آنان در حساس ترین دوره زندگی اثرگذار باشد. از سوی دیگر، کارکردهای اجرایی و تنظیم هیجان در این دوره نقش حیاتی در پیشگیری از رفتارهای پرخطر دارند و اختلال در آن ها ممکن است نوجوان را در معرض مصرف مواد قرار دهد. بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه گرایش به مصرف ماری جوانا با کارکردهای اجرایی و تنظیم هیجان در نوجوانان بود. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بود. برای تعیین حداقل حجم نمونه با استفاده از رویکرد بارکلی و همکاران (۲۰۲۱) تعداد ۱۵۵ نفر از پایه ها و رشته های مختلف تحصیلی به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کارکردهای اجرایی نجاتی (۱۳۹۲)، تنظیم هیجان گراس و جان (۲۰۰۳) و سنجش ولع مصرف لحظه ای فرانکن، هندریکز و وندن برنیک (۲۰۰۲) بود. داده ها با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام در نرم افزار SPSS تحلیل شد. نتایج نشان داد بین گرایش به مصرف ماری جوانا و کارکردهای اجرایی نوجوانان رابطه منفی و معناداری وجود دارد؛ به طوری که کاهش در مولفه هایی مانند بازداری رفتاری، حافظه کاری و انعطاف پذیری شناختی با افزایش گرایش به مصرف همراه بود و این مولفه ها قادر بودند بخش قابل توجهی از واریانس گرایش به مصرف را پیش بینی کنند. همچنین یافته ها حاکی از آن بود که گرایش به مصرف ماری جوانا با تنظیم هیجان نوجوانان رابطه منفی و معنادار دارد. در این میان، مولفه هایی مانند بازارزیابی شناختی ناکارآمد و دشواری در کنترل تکانه نقش پیش بینی کننده معنادار در افزایش گرایش به مصرف ایفا کردند. بر اساس نتایج پژوهش می توان استنباط کرد که تضعیف کارکردهای اجرایی و اختلال در تنظیم هیجان، نوجوانان را در معرض گرایش بیشتر به مصرف ماری جوانا قرار می دهد؛ به ویژه زمانی که فرد در مدیریت هیجان ها، کنترل تکانه و اتخاذ تصمیم های سازگارانه با چالش روبه رو باشد.

کلیدواژه ها:

گرایش به مصرف ماری جوانا ، کارکردهای اجرایی ، تنظیم هیجان ، نوجوانان