ارزیابی تاب آوری بافت تاریخی شهر کازرون و ضرورت ساماندهی آن در مواجهه با بحران های طبیعی و انسان ساخت

بافت های تاریخی به دلیل ویژگی هایی مانند فرسودگی کالبدی، تراکم بالای ساخت وساز، محدودیت های دسترسی و ضعف خدمات زیربنایی و اجتماعی، آسیب پذیرتر از سایر مناطق شهری اند. ازاین رو، بررسی جامع و چندبعدی تاب آوری این فضاها نه تنها ضروری بلکه اجتناب ناپذیر است. پژوهش حاضر با همین رویکرد، به ارزیابی تطبیقی تاب آوری محیطی، کالبدی و اجتماعی در بافت تاریخی شهر کازرون پرداخته و نقش ساماندهی هدفمند این بافت را در آمادگی و واکنش موثر در برابر بحران ها مورد تحلیل قرار داده است. ماهیت پژوهش کاربردی و با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. در مرحله نخست، شاخص های اصلی تاب آوری با بهره گیری از منابع علمی و نظرات خبرگان شناسایی و با استفاده از روش AHP وزن دهی، سپس در قالب لایه های مکانی در محیط GIS پردازش و با مدل تصمیم گیری چندمعیاره (MCDA) ترکیب گردید تا نقشه های تحلیلی نهایی به دست آید. یافته های پژوهش نشان می دهد که مرکز بافت تاریخی کازرون، به واسطه مشکلات کالبدی و زیرساختی، پایین ترین سطح تاب آوری را دارد؛ درحالی که نواحی حاشیه ای وضعیت نسبتا بهتری دارند. همچنین، ۱۲ نقطه به عنوان مکان های مناسب برای استقرار پایگاه های مدیریت بحران شناسایی شد و سه ناحیه به عنوان «کمربندهای مداخله اولویت دار» در سه بعد کالبدی، محیطی و اجتماعی پیشنهاد گردید. این پژوهش علاوه بر آشکارسازی وضعیت شکننده بافت تاریخی کازرون، با تلفیق سه بعد تاب آوری در یک چارچوب مکانی-تحلیلی، الگویی نوین برای سنجش و ارتقای تاب آوری بافت های تاریخی ارائه می دهد. بدین ترتیب، تحقیق حاضر شکاف موجود در ادبیات تاب آوری شهری ایران را پوشش داده و می تواند مبنای تصمیم گیری سیاست گذاران و مدیران شهری در حوزه های مدیریت بحران، بازآفرینی شهری و حفاظت میراث تاریخی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بافت تاریخی ، پهنه های شهر ، تاب آوری ، شهر کازرون