تحولات دیجیتال و تعارض حقوق مالکیت فکری حریم خصوصی و حفاظت از داده ها: چالش های نوظهور و راهکارهای آینده نگر

گسترش شتابان فناوری های دیجیتال تعارض میان حقوق مالکیت فکری حریم خصوصی و حفاظت از داده ها را به یکی از چالش های بنیادین حقوق معاصر تبدیل کرده است. این پژوهش با هدف تحلیل نظام مند پیامدهای تحولات دیجیتال بر نظام های حقوقی مرتبط و شناسایی کاستی های موجود در قوانین ملی ایران و مقررات بین المللی انجام شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی با بهره گیری از اسناد حقوقی، قوانین داخلی، گزارش های بین المللی و مطالعات موردی مانند پرونده های نقض داده های کاربران در پلتفرم های دیجیتال، دعاوی مالکیت آثار هوش مصنوعی و نشت اطلاعات بیومتریک صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که چارچوب های حقوقی موجود در مواجهه با مسائل نوظهور - از جمله مالکیت داده های تولید شده توسط فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی، گسترش نظارت دیجیتال و تجارت داده های فرامرزی - ناکافی و غیرکارآمد است. نوآوری پژوهش در تبیین همزمان تعارض میان حمایت از حقوق مالکیت فکری و ضرورت صیانت از حریم خصوصی کاربران، تحلیل تاثیرات اقتصادی اجتماعی این تعارضات و ارائه راهکارهای فناورانه حقوقی یکپارچه برای برون رفت از این چالش است. نتایج بیانگر آن است که بازنگری اساسی قوانین ملی، انطباق با استانداردهای جهانی، ایجاد نهادهای نظارتی مستقل و بهره گیری از فناوری هایی همچون بلاکچین، رمزنگاری پیشرفته و هوش مصنوعی محافظتی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای ایجاد تعادلی پویا میان نوآوری های دیجیتال و حقوق بنیادین افراد است. این یافته ها می تواند مبنایی برای سیاست گذاری های آینده اصلاحات حقوقی در سطح ملی و بین المللی و طراحی چارچوب های حاکمیتی نوین قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حقوق مالکیت فکری ، حریم خصوصی ، حفاظت از داده ها ، تحولات دیجیتال ، هوش مصنوعی ، بلاکچین ، قوانین ایران