تبیین مولفه های بازآفرینی شهری با رویکرد ارتقاء هویت تاریخی: مطالعه موردی خیابان سپه قزوین

خیابان های تاریخی به عنوان حاملان حافظه جمعی و عناصر هویت شهری نقش مهمی در پیوند گذشته و حال و تقویت احساس تعلق شهروندان دارند. خیابان سپه قزوین، نخستین خیابان نوین طراحی شده در ایران و بخشی از ساختار تاریخی دولت خانه صفوی، به دلیل تغییرات ناهمگون کاربری، ساخت وسازهای ناهماهنگ و کاهش کیفیت فضایی، بخش عمده ای از هویت تاریخی و کارکرد اجتماعی خود را از دست داده است. این پژوهش با هدف احیا و بازطراحی خیابان سپه و تمرکز بر طراحی مجتمع تجاری متناسب با ارزش های تاریخی و فرهنگی، به دنبال ارتقاء حس تعلق و تعاملات اجتماعی در این فضا است. روش تحقیق به صورت ترکیبی کیفی و کمی انجام شد و در این راستا از ابزارهای چک لیست مشاهده، مصاحبه نیمه ساختاریافته، بررسی اسناد تاریخی، مصاحبه با کارشناسان و توزیع پرسشنامه میان کسبه، شهروندان و گردشگران بهره گرفته شد. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نشان داد چهار عامل اصلی موثر بر کیفیت محیطی خیابان عبارتند از: کیفیت بصری و هویتی جداره ها، ساماندهی تابلوها، مبلمان شهری و فعالیت های فرهنگی. نتایج بیانگر ناکارآمدی نمای مغازه ها، آشفتگی تابلوهای تبلیغاتی و کمبود فضاهای عمومی تعاملی است که منجر به کاهش حس تعلق و زیست پذیری شده اند. طراحی مجتمع تجاری با حیاط مرکزی، بازطراحی جداره های تجاری با بهره گیری از الگوها و مصالح بومی، و ایجاد فضاهای عمومی دعوت کننده می تواند به احیای هویت تاریخی و ارتقاء کیفیت زیستی خیابان سپه کمک کند. این پژوهش الگویی کاربردی برای بازآفرینی خیابان های تاریخی با رویکرد انسان محور و هویت بخش ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خیابان تاریخی ، مجتمع تجاری ، حس هویت ، طراحی انسان محور ، قزوین