سنجش جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در ساختار فضایی کلان شهر تبریز

پدیده جدایی گزینی و تفکیک یک مسئله اصلی در جهت دستیابی به جامعه ای پایدار و یکپارچه برای کلان شهرها تبدیل شده است. پیامدهای جدایی گزینی نه تنها متوجه همه گروه های اجتماعی می شود بلکه ساختار کلان شهرها را نیز متاثر می کند. در کلان شهر تبریز با تقسیم کار بیشتری که در آن صورت گرفته، جدایی گزینی در ساختار فضایی آن نیز بیشتر نمایان گشته است. بررسی میزان و شدت جدایی گزینی در سطح کلان شهر برای مدیریت شهری و درک بهتر تاثیرات آن امری ضروری می باشد. از این رو، هدف این تحقیق سنجش شدت جدایی گزینی اجتماعی-فضایی در بین گروه های تحصیلی و نحوه توزیع طبقات تحصیلی در ساختار فضایی کلان شهر تبریز در سال ۱۳۹۰ است. روش شناسی تحقیق از نظر روش کار، کمی و از نظر هدف، توصیفی-تحلیلی و از نظر نوع، کاربردی است. در این راستا، براساس داده-های سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ مرکز آمار ایران، داده های تحصیلی در سطح بلوک-های آماری در ۱۰ منطقه در دو حالت ساختاری (غیرفضایی) و فضایی مورد تحلیل قرار گرفته اند. بعد ساختاری جهت سنجش شدت جدایی گزینی گروه های تحصیلی از طریق چهار شاخص تک گروهی کلاسیک و سه شاخص محلی و بعد فضایی جهت تحلیل نحوه توزیع فضایی گروه های تحصیلی در سطح کلان شهر تبریز از روش تراکم هسته ای کرنل استفاده شده است. نتایج حاکی از جدایی گزینی متوسط به پائین برای گروه های تحصیلی براساس شاخص های کلاسیک است، البته بیشترین شدت جدایی گزینی در بین گروه های تحصیلی متعلق به گروه تحصیلی بالا (کارشناسی ارشد-دکتری) با ارزش عددی ۰/۶۳۱۰ بعد تراکم است. نحوه توزیع فضایی طبقات تحصیلی براساس شاخص تراکم هسته ای کرنل، ساختار خوشه ای و الگوی فضایی چندمرکزی در کلان شهر تبریز غالب است. کلان شهر تبریز جدایی گزینی متوسط به پائین در بعد اجتماعی و بین گروه های تحصیلی به جز گروه تحصیلی بالا دارد.

کلیدواژه ها:

جدایی گزینی اجتماعی-فضایی ، ساختار فضایی ، گروه های تحصیلی ، کلان شهر تبریز