واکاوی گفتمان رسانه ای صدا و سیما در مواجهه با جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی

این پژوهش با هدف واکاوی گفتمان رسانه ای صدا و سیما در مواجهه با جنگ ۱۲روزه ایران و رژیم صهیونیستی (اردیبهشت ۱۴۰۳) انجام شد تا مولفه های محوری آن در سه ماموریت راهبردی «مشروعیت سازی اقدامات نظامی»، «تقویت انسجام ملی» و «ساخت هویت مقاومتی» شناسایی شود. پرسش های اصلی عبارت اند از: ۱- مولفه های اصلی گفتمان رسانه ای صداوسیما در این جنگ چه بود؟۲- ویژگی های سازنده این مولفه ها و روایت هویتی آن چگونه شکل گرفت؟پژوهش با رویکرد کیفی و روش ترکیبی انجام شد (تحلیل محتوای کیفی ۱۵ برنامه پربیننده، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۲ استاد دانشگاه و مدیر رسانه ای و نشانه شناسی تصاویر/ زبان). درادامه، داده ها گردآوری و با کدگذاری سه سطحی (باز، محوری، گزینشی) تحلیل شدند. یافته ها شش مولفه کلیدی را آشکار کردند: ۱- چهارچوب سازی گفتمان مبتنی بر روایت «پیروزی و دفاع مشروع» در تقابل دوگانه حق/ باطل؛ ۲- مهندسی زبانی با واژگان بارگذاری شده (مقاومت، طوفان موشکی) و نمادهای تصویری/ صوتی حماسی؛ ۳- ساختار ارزش گذاری سه گانه (هویت مقاومتی، انقلابی، وحدت آفرین)؛۴- گزینش منابع خبری (۸۵% اولویت به منابع رسمی و محور مقاومت)؛۵- پیوند هویت ملی با اسلام انقلابی؛۶- غیریت سازی مطلق با برساخت «رژیم صهیونیستی به عنوان دیگری اهریمنی. براساس نتایج، صداوسیما با تبدیل جنگ به «متنی نمادین»، گفتمان انقلاب اسلامی را در مثلث «هویت بخشی، غیریت سازی، مشروعیت سازی» بازتولید کرد که در کوتاه مدت به انسجام ملی و شکست روایت دشمن انجامید، هرچند با حذف صداهای انتقادی، محدودیت های رسانه دولتی در شرایط بحران را نمایان ساخت.

کلیدواژه ها:

تحلیل گفتمان ، صدا و سیما ، جنگ رسانه ای ، هویت مقاومتی ، دفاع مشروع