بررسی فقهی و حقوقی قاعده سلطنت انسان بر اعضای بدن خود و تاثیر آن بر قراردادهای پزشکی

قاعده سلطنت انسان بر اعضای بدن خود از مفاهیم بنیادین فقه امامیه و حقوق ایران است که بر اساس آن، هر فرد دارای اختیار و حق تصرف مشروع بر بدن خویش در چهارچوب حدود شرعی و قانونی شناخته می شود. این مقاله با تمرکز بر مستندات فقهی و بستر حقوقی قاعده سلطنت، تلاش می کند ابعاد و محدودیت های این قاعده را در زمینه تصمیم گیری های پزشکی و اعتبار قراردادهای مرتبط - از جمله، درمان، جراحی، اهدای عضو و سایر توافقات پزشکی - مطالعه کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه قاعده سلطنت مبنای فقهی و حقوقی رضایت آگاهانه و مشروع بیمار در اقدامات پزشکی را فراهم می سازد، اما این سلطنت مطلق نبوده و مقید به قواعدی همچون حفظ کرامت، انسانی حرمت، مثله منع اضرار به، نفس ضرورت رعایت مصلحت عمومی و ممنوعیت تجاری سازی اعضا می باشد. بررسی تطبیقی قوانین موضوعه ایران با قواعد فقهی نیز نشان می دهد که قراردادهای پزشکی صرفا در صورت رعایت این حدود و قیود اعتبار خواهند داشت. در پایان مقاله با تبیین چالش ها و ارائه راهکارهایی جهت تقویت مبانی حقوق بیماران و ارتقای امنیت حقوقی قراردادهای پزشکی به جمع بندی می پردازد.

کلیدواژه ها:

قاعده سلطنت ، اعضای بدن ، قراردادهای پزشکی ، انسان ، کارشناسی ارشد ، حقوق خصوصی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت