بررسی اثر تشویق و تنبیه بر شکل گیری انگیزه درونی در دانش آموزان دوره ابتدایی

انگیزه درونی به عنوان یکی از عوامل بنیادین در یادگیری عمیق و پایدار، نقش مهمی در عملکرد تحصیلی و رشد شخصیتی دانش آموزان دارد. این نوع انگیزه زمانی شکل می گیرد که فرد بدون اجبار بیرونی و صرفا به دلیل علاقه، کنجکاوی یا احساس رضایت درونی، به فعالیتی دست می زند. در این میان، راهبردهای تربیتی نظیر تشویق و تنبیه، از دیرباز به عنوان ابزارهایی برای هدایت رفتار دانش آموزان به کار گرفته شده اند. اما تاثیر این دو رویکرد بر انگیزه درونی همواره محل بحث و بررسی بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر تشویق و تنبیه بر شکل گیری یا تضعیف انگیزه درونی در میان دانش آموزان ابتدایی انجام شده است.یافته های نظری و تجربی نشان می دهد که تشویق اگر به صورت درونی محور، غیرمادی، دقیق و مرتبط با تلاش ارائه شود، می تواند انگیزه درونی را تقویت کند. در مقابل، تشویق های افراطی یا مبتنی بر پاداش های بیرونی، ممکن است انگیزه درونی را تضعیف و کودک را به پاداش وابسته کند. از سوی دیگر، تنبیه به ویژه در صورت افراط یا تحقیر، اثرات منفی بلندمدتی بر عزت نفس و علاقه دانش آموز به یادگیری بر جای می گذارد. این پژوهش با بررسی ابعاد مختلف این موضوع، بر آن است تا راهکارهایی برای استفاده بهینه از تشویق و پرهیز از آثار منفی تنبیه در جهت پرورش انگیزه درونی ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

انگیزه درونی ، تشویق ، تنبیه ، دانش آموز ابتدایی ، یادگیری ، خودتنظیمی ، عزت نفس ، روان شناسی تربیتی