مدل سازی و بهینه سازی فرایند استخراج کورکومین از ریزوم زردچوبه برای مصارف دارویی

زردچوبه به عنوان یک گیاه دارویی سالهاست که مورد توجه طب گیاهی و داروسازی قرار گرفته است. یکی از مواد موثره موجود در این گیاه کورکومین است که بدلیل خواص ضد التهابی و درمان بیماریهای کبدی به شدت مورد استقبال واقع شده است. ازین رو محققان مختلف تلاش کردهاند جنبههای گوناگونی از استخراج این ماده موثره را مورد بررسی قرار دهند. در پژوهش حاضر نیز به مدل سازی و بهینه سازی استخراج کورکومین از زردچوبه پرداخته شده است. در این راستا اثر سه فاکتور زمان، پرکولاسیون درجه الکلی حلال و نسبت حلال به پودر مورد استفاده در عصاره گیری به عنوان فاکتورهای اثرگذار در نظر گرفته شده است. برای هر یک از این سه فاکتور سه سطح، ۴۸، ۷۲ و ۹۶ ساعت درجه الکلی ۵۰، ۷۰ و ۹۶ و در نهایت نسبت حلال به پودر ۳ به ۱، ۵ به ۱ و ۷ به ۱ در نظر گرفته شده است. طراحی آزمایش با کمک روش سطح پاسخ مرکب مرکزی انجام شده و نتایج به دست آمده برای مدلسازی مورد استفاده قرار گرفته است معادلات رگرسیون تعریف شده برای بررسی کیفیت عصاره بر حسب سه فاکتور در نظر گرفته شده نشان داده است که افزایش زمان می تواند میزان استخراج را افزایش دهد اما با افزایش بیش از حد زمان روند استخراج کند و در نهایت ثابت می شود. همچنین درجه الکلی حلال تاثیر معناداری بر میزان استخراج کورکومین نشان نداده و در مورد نسبت حلال به پودر نیز نقطه مرکز یعنی نسبت حلال به پودر ۵ به ۱ در تولید بالاترین کیفیت عصاره اثر گذار بوده است مدل ریاضی نهایی به دست آمده معادله ای دارای جملاتی از اثر خطی دو فاکتور زمان و نسبت حلال به پودر و اثر مرتبه دوم نسبت حلال به پودر می باشد. شرایط بهینه برای استخراج کورکومین از زردچوبه به روش پرکولاسیون استفاده از نسبت حلال به پودر ۵، درجه الکلی ۷۰ و مدت زمان ۹۶ ساعت می باشد و حداکثر میزان کورکومین استخراج شده برابر mg/ml ۹.۵۸۸ می باشد.

کلیدواژه ها:

استخراج ، بهینه سازی ، روش سطح پاسخ مرکب ، مرکزی ، زردچوبه ، کورکومین ، طراحی آزمایش ، مدل سازی