تحلیل عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی و راهکارهای ارتقای آن در درس علوم تجربی دانش آموزان دوره متوسطه اول

هدف اصلی پژوهش حاضر، تحلیل جامع عوامل موثر بر انگیزه تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه اول در درس علوم تجربی و ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد برای ارتقای آن است. دوره متوسطه اول، به دلیل هم زمانی با دوران حساس بلوغ و شکل گیری هویت، مقطعی حیاتی در تکوین نگرش های بلندمدت دانش آموزان نسبت به علوم و رشته های مرتبط با STEM (علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات) محسوب می شود. افت انگیزه در این دوره می تواند پیامدهای منفی قابل توجهی بر مسیر تحصیلی و شغلی آینده آنان داشته باشد. این مقاله با استفاده از روش تحقیق کیفی و رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی نظام مند مبانی نظری انگیزش، از جمله نظریه خودمختاری (Deci & Ryan)، نظریه انتظار-ارزش (Eccles & Wigfield) و نظریه اهداف پیشرفت (Dweck & Ames) می پردازد. یافته ها نشان می دهد که انگیزه دانش آموزان در درس علوم، پدیده ای چندوجهی است که از تعامل پیچیده ی عوامل فردی (مانند خودکارآمدی، اهداف پیشرفت و علایق شخصی)، عوامل آموزشی (نقش معلم، محتوای درسی و راهبردهای تدریس) و عوامل محیطی (جو کلاس، حمایت خانواده و تاثیر همسالان) نشات می گیرد. تحلیل ها حاکی از آن است که راهبردهای تدریس فعال و دانش آموزمحور، مانند یادگیری مبتنی بر پرسشگری، یادگیری مبتنی بر پروژه و استفاده هوشمندانه از فناوری های آموزشی، در کنار ایجاد یک محیط یادگیری حمایتی و ایمن، نقش کلیدی در تقویت انگیزه درونی دانش آموزان ایفا می کنند. در نهایت، این مقاله با ارائه یک چارچوب یکپارچه، پیشنهادهایی کاربردی برای معلمان، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران آموزشی جهت ایجاد یک اکوسیستم انگیزشی پایدار در آموزش علوم تجربی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

انگیزه تحصیلی ، علوم تجربی ، دوره متوسطه اول ، راهبردهای آموزشی ، یادگیری فعال ، خودکارآمدی ، نظریه خودمختاری