بررسی الگوهای بازی آزاد و تاثیر آن بر سلامت جسمانی و شناختی کودکان دبستانی

بازی آزاد به عنوان رویکردی کم هزینه و کودک محور می تواند به ارتقای سلامت جسمانی و کارکردهای اجرایی کمک کند. هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثربخشی برنامه ی بازی آزاد ساختار یافته بر سلامت جسمانی، انعطاف پذیری شناختی و کنترل مهاری کودکان دبستانی بود. مطالعه به صورت نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و تخصیص خوشه های سطح (کلاس مدرسه) انجام شد. دو مدرسه چند کلاس همتراز از نظر پایه تحصیلی و وضعیت اجتماعی اقتصادی در شهرستان تنکابن (سال) تحصیلی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) انتخاب و یکی به عنوان گروه آزمایش (اجرای برنامه ی بازی آزاد ساختاریافته) و دیگری به عنوان گروه کنترل (روال آموزشی معمول) تعیین شد. اندازه گیری ها در دو زمان انجام گرفت: هفته ی صفر (پیش آزمون) و هفته ی ۹ (پس آزمون). جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر و پسر ۷ تا ۱۲ سال مدارس دولتی و غیردولتی بود. نمونه گیری به روش خوشه ای چند مرحله ای انجام شد. تحلیل داده ها با SPSS، آنکووا و آنووای آمیخته با کنترل پیش آزمون و در نظر گرفتن ساختار خوشه ها انجام شد. در پس آزمون و پس از کنترل اثر پیش آزمون، گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل در هر سه پیامد بهبود معنادار نشان داد: سلامت جسمانی، انعطاف پذیری شناختی، کنترل مهاری (p < ۰.۰۰۱؛ اندازه ی اثرها در دامنه بزرگ). اثر تعامل گروه-زمان نیز در همه ی شاخص ها معنادار بود که نشان دهنده ی الگوی تغییر متفاوت و برتری مسیر پیشرفت در گروه آزمایش طی دوره ی هشت هفته ای است. برنامه ی بازی آزاد ساختاریافته با حداقل مداخله ی بزرگسال و در محیط ایمن مدرسه می تواند رویکردی موثر برای ارتقای سلامت جسمانی و بهبود کارکردهای اجرایی (انعطاف پذیری شناختی و کنترل مهاری) در کودکان دبستانی باشد. پیشنهاد می شود ادغام منظم این برنامه در زمان بندی مدرسه و فضاهای بازی، به ویژه در بافت های مشابه تنکابن، مورد توجه سیاست گذاران و مدیران آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

الگوهای بازی ، آزاد ، سلامت جسمانی ، سلامت شناختی