چالش های حقوقی حق بر تعیین سرنوشت در نظام حقوقی ایران

حق بر تعیین سرنوشت یکی از اصول بنیادین و غیرقابل انکار در حقوق بین الملل معاصر است که در اسناد مهمی همچون منشور ملل متحد و میثاقهای حقوق بشر به رسمیت شناخته شده است. این حق نه تنها به معنای استقلال و جدایی از سلطه خارجی، بلکه به ویژه در بعد داخلی به معنای حق مردم برای تعیین آزادانه ساختارهای سیاسی، اقتصادی اجتماعی و فرهنگی خود، بدون مداخله ی بیرونی، تفسیر می شود. در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران اصولی همچون حاکمیت ملی، جمهوریت، نظام و مشارکت عمومی در قانون اساسی گنجانده شده اند. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه ی منابع کتابخانه ای و اسناد حقوقی داخلی و بین المللی، به بررسی چالش های اجرای این حق در ایران می پردازد. یافته ها نشان می دهد که برای ارتقاء وضعیت حقوق اقلیت ها و تحقق حق تعیین سرنوشت در چارچوب نظام حقوقی ایران ضرورت دارد که اصلاحات اساسی در ساختارهای قانونی و نهادی صورت گیرد. این اصلاحات باید شامل پذیرش گسترده تر حقوق فرهنگی و زبانی اقلیت ها، تقویت نهادهای مدنی و نظارتی مستقل، و ایجاد فضای گفت وگوی باز سیاسی و اجتماعی باشد. در نهایت این حق نه تهدیدی برای تمامیت ارضی بلکه فرصتی برای تقویت انسجام اجتماعی و سیاسی کشور است که می تواند به ثبات و توسعه پایدار نظام جمهوری اسلامی ایران کمک کند.

کلیدواژه ها:

حق تعیین سرنوشت ، قانون اساسی ایران ، حقوق بین الملل ، اقلیت ها ، تمامیت ارضی