بررسی اثر الگوی کشت بر امنیت غذایی، چالشها و فرصتها

بخش کشاورزی به عنوان زیربنای اقتصاد ملی و ضامن تامین پایدار مواد غذایی جایگاهی راهبردی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و امنیت ملی دارد. در ایران این بخش با حدود ۵.۴ میلیون بهره بردار مستقیم و متوسط تولید سالانه نزدیک به ۱۲۰ میلیون تن محصول سهم قابل توجهی در تامین نیازهای غذایی و ایجاد اشتغال ایفا می کند. در چنین شرایطی، طراحی و پیاده سازی الگوی کشت علمی و کارآمد به عنوان نقشه راه تولید محصولات کشاورزی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای مدیریت منابع محدود و ارتقای بهره وری محسوب می شود. الگوی کشت مناسب باید بر اساس تلفیق داده های تناسب اراضی، اطلاعات نیاز آبی محصولات ویژگی های گیاه شناختی، شرایط اقلیمی، ظرفیت های اقتصادی-اجتماعی و ملاحظات زیست محیطی تدوین گردد. در این چارچوب استفاده از مدل سازی چندهدفه و تحلیل سناریوهای مختلف می تواند امکان تطبیق سیاست های کلان کشاورزی کشور با شرایط واقعی تولید را فراهم سازد. الگوی کشت ملی ایران با هدف کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، حفظ و ارتقای تولید، تثبیت سطح زیرکشت گیاهان چندساله، توسعه کشت گیاهان پاییزه، جایگزینی کشت گیاهان علوفه ای کم آب، بر و انتقال کشت سبزی و صیفی از فضای باز به گلخانه ها و محیط های کنترل شده طراحی شده است. اجرای این الگو علاوه بر بهینه سازی بهره برداری از منابع آب و خاک می تواند منجر به افزایش تاب آوری بخش کشاورزی در برابر تغییرات اقلیمی، کاهش وابستگی به واردات محصولات اساسی، بهبود امنیت غذایی پایدار و ارتقای اقتدار غذایی کشور شود.

کلیدواژه ها:

بهره وری منابع کشاورزی ، پایداری ، سیاست گذاری کشاورزی ، تغییرات اقلیمی