بررسی تاثیر فرونشست زمین بر امنیت غذایی تهدیدی نوظهور برای کشاورزی پایدار

فرونشست زمین به عنوان یکی از پدیده های ژئومورفولوژیکی و پیامدهای مستقیم بهره برداری بی رویه از منابع آب زیرزمینی در دهه های اخیر به یکی از مخاطرات جدی محیط زیستی و تهدیدی برای توسعه پایدار در بسیاری از مناطق ایران تبدیل شده است. این پدیده به ویژه در نواحی دشت خیز و پرجمعیتی همچون تهران، اصفهان و کرمان، با شتابی نگران کننده در حال گسترش است و پیامدهای گسترده ای بر زیست بوم، منابع طبیعی، کاربری اراضی و فعالیت های اقتصادی دارد. هدف این پژوهش بررسی تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم فرونشست زمین بر امنیت غذایی است که از ابعاد گوناگونی نظیر کاهش کیفیت و بهره وری خاک، تغییر در الگوهای جریان و توزیع منابع آب، آسیب به زیرساخت های آبیاری و نابودی اراضی کشاورزی قابل کشت مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که افت سطح آب های زیرزمینی و تداوم فرونشست نه تنها موجب از بین رفتن ظرفیت تولید در واحدهای زراعی می شود، بلکه با تشدید بحران منابع، آب پایداری سامانه های تولید غذا را نیز به مخاطره می اندازد. در این چارچوب، راهکارهایی همچون مدیریت یکپارچه منابع آب، توسعه فناوری های نوین آبیاری، اصلاح الگوی کشت، بازنگری در سیاست های بهره برداری از منابع طبیعی و ارتقاء سیستم های پایش و هشدار سریع به عنوان الزامات کلیدی برای کاهش اثرات فرونشست و صیانت از امنیت غذایی کشور پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

فرونشست ، زمین ، منابع آب زیرزمینی ، کشاورزی پایدار ، خاک زراعی ، امنیت غذایی