مطالعه تطبیقی مفردات در پنج فونت ملهم از کوفی بنایی مربعات، رئوف، کوفیگراف، بشکسته و همتا

خط کوفی بنایی با نظم و ساختار هندسی همواره در حوزه طراحی گرافیک جایگاه ویژه ای داشته است. این پژوهش با هدف مطالعه تطبیقی مفردات در پنج فونت کوفی محور مربعات، رئوف، کوفیگراف، بشکسته و همتا انجام شده است تا ویژگیهای ساختاری و بصری این فونتها از منظر تناسبات کرسی و اتصالات و چگونگی اقتباس آن از خط کوفی بنایی مشخص شود. پرسشهای اصلی پژوهش این است که نخست هر یک از فونتهای مربعات، رئوف، کوفیگراف، بشکسته و همتا چگونه با خط کوفی بنایی همخوانی دارند؟ دوم اینکه وجوه تمایز هر یک از فونتهای مذکور چیست؟ این مطالعه به روش تحلیلی و تطبیقی با تکیه بر اصل نسبت کرسی و ترکیب انجام شده است. دادهها به روش اسنادی گردآوری شده اند و نمونه ها به صورت هدفمند انتخاب و با ابزار مشاهده و نمودار تصویری تحلیل شده. یافتهها نشان میدهد که فونتهای مربعات، رئوف و بشکسته ضمن بیشترین وفاداری به مفردات خط کوفی بنایی، به ترتیب از نظر تنوع در ارتفاع دندانه ها (مربعات)، بیاض فشرده (رئوف) و طراحی اتصالات پیرو سنت شکسته نویسی بشکسته متمایز هستند. در طراحی فونت، کوفیگراف اگرچه ساختار هندسی کوفی بنایی حفظ شده، است کرسی پایه متغیر حروف؛ کرسی ثابت اتصالات کرسیهای محدود طراحی حروف متشابه و متصل متنوع و فرم پیچدار اتصالات امکان ایجاد ترکیبهای خلاقانه تری نسبت به خط کوفی بنایی فراهم آورده است. فونت همتا نیز وجوه تمایز بیشتری با خط کوفی بنایی نسبت به سایر نمونه ها دارد که عبارت است از گوشه های گرد بیاض فشرده، تزیینات درون خط با جلوه، لایهای برش مورب ابتدا و انتهای حروف. با توجه به اینکه کتیبه های کوفی بنایی تنوع چشمگیری دارد و همچنین در طراحی حروف معاصر هنوز برای الهام از این خط فرصتهایی وجود دارد، پیشنهاد میشود در پژوهشهای آینده، بیشتر بر چگونگی افزایش خوانایی و تامین نیازهای مخاطبان امروزی تمرکز شود.

کلیدواژه ها:

کوفی بنایی ، طراحی حروف ، فونت ، دیجیتال ، تایپ فیس فارسی-عربی ، فونتهای کوفی محور