مطالعه تطبیقی شیوه نستعلیق کلهر در چاپ نویسی و نسخ دستی در حروف بدون کاسه

خط نستعلیق به عنوان یکی از اصیل ترین خطوط فارسی در دوران قاجار تحت تاثیر تحولات ناشی از ورود چاپ سنگی تغییرات ساختاری قابل توجهی یافت. میرزا محمدرضا کلهر از جمله خوشنویسان برجسته این دوره بود که با ایجاد اصلاحاتی در فرم حروف نقش مهمی در بهبود خوانایی و تطبیق خط با بستر چاپ ایفا کرد. این مقاله به تحلیل تطبیقی فرم های خط نستعلیق در آثار کلهر در دو بستر چاپ سنگی و نسخ دستی می پردازد. با تکیه بر مقابله اصول سنتی خوشنویسی با مبانی هنرهای تجسمی، سعی در تدوین چارچوبی با عنوان «مبانی بصری نوشتار» دارد که می تواند در درک فرم های خوشنویسانه به طراحان گرافیک کمک کند. در این راستا شماره هایی از روزنامه شرف به عنوان نمونه موردی چاپ سنگی با قطعاتی از کتاب «مجموعه ای از خطوط فخرالکتاب» به عنوان نمونه موردی نسخ دستی مورد بررسی دقیق قرار گرفته اند. هدف از این پژوهش استخراج ویژگی های بصری و ساختاری حروف از طریق به کارگیری تکنیک هایی نظیر چارچوب، بصری، کرسی، گرید، فضای مثبت و منفی، تقارن و تناسب است.

کلیدواژه ها:

چاپ سنگی ، خط نستعلیق ، چاپ ، نویسی میرزا محمدرضا کلهر ، حروف غیر کاسه دار