بررسی کالوس زایی محور زیرلپه گیاهچه های انزروت Astragalus fasciculifolius Bioss

انزروت (Astragalus fasciculifolius Bioss.) گیاهی است دارویی از خانواده بقولات (Fabaseae) و از جنس گون (Astragalus) که پراکنش آن عمدتا در استانهای جنوبی ایران مانند سیستان و بلوچستان بوده و به دلیل داشتن ترکیبات ساپونینها، فلاونوییدها و پلیساکاریدها اهمیت ویژه ای دارد. باتوجه به برداشت بیرویه ساقه و ریشه آن و همچنین خشکسالی های سالهای در رویشگاههای این گیاه احتمال کاهش پراکنش رویش آن وجود دارد. با توجه به مشکلات زیاد موجود در جوانهزنی بذر و یا تکثیر اندامهای رویشی آن مانند ریشه دار کردن قلمه استفاده از روش های نوین مانند کشت بافت را می توان در تولید انبوه گیاهچه های آن بررسی و پیشنهاد داد. در این پژوهش اثر دمای بالا (۳۲-۳۳) درجه سانتی گراد و همچنین نوع محیط کشت بافت (جامد و نیمه جامد) بر کالوس زایی محور زیرلپه گیاهچه های بذری در شرایط کشت بافت مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل تیمار شاهد با شرایط نگهداری دمای ۲۵-۲۶ درجه و محیط جامد، تیمار شماره ۱: شامل دمای نگهداری ۲۵-۲۶ درجه و محیط نیمه جامد، تیمار شماره ۲: دمای ۳۳-۳۲ درجه و محیط جامد، تیمار شماره ۳: دمای ۳۳-۳۲ درجه و محیط نیمه جامد می باشند. صفات مورد اندازه گیری شامل درصد گیاهچه های کالوس زا و همچنین کیفیت کالوس ها می باشد. طرح آزمایشی در قالب فاکتوریل بر مبنای طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار انجام شد و مقایسه میانگین ها نیز با آزمون LSD در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. نتایج نشان داد که تیمار ۲ (۱۰ درصد کالوس دهی) و تیمار ۳ (۲۰ درصد کالوس دهی) به صورت معنی داری در کالوس زایی نقش داشتند و در دمای بهینه هیچ گونه کالوس زایی مشاهده نشد. همچنین کیفیت کالوس های تولید شده نیز در تیمار شماره ۲ به صورت معنی داری از تیمار شماره ۳ بهتر بود. به طور کلی نتایج این تحقیق نشان داد که دمای بالای ۲۵ درجه سانتیگراد و محیط نیمه جامد سبب افزایش کالوس زایی در گیاه انزروت گردید، از طرفی جهت افزایش کیفیت کالوس تولید شده در محیط جامد از نیمه جامد بهتر بود.

کلیدواژه ها:

Astragalus fasciculifolius Bioss ، ریزازدیادی ، کالوس ، محیط کشت ، دما