طراحی و ارزیابی اثربخشی یک بازی بر توانمندی های اجتماعی-شناختی در نوجوانان

زمینه و هدف: نوجوانی با افزایش تمایل به رفتارهای مخاطره آمیز همراه است. در این بین، مخاطره پذیری جامعه پسند -یعنی ریسک پذیری در راستای منافع اجتماعی- می تواند جهت سالم تری به این گرایش دهد. همچنین، نظریه ذهن به عنوان توانایی درک وضعیت ذهنی دیگران، در همین دوره رشدی نقش مهمی در همدلی و رفتارهای اخلاقی دارد. هدف این پژوهش، طراحی یک بازی جدی با هدف ارتقای این دو توانایی در نوجوانان بود. روش: پژوهش به صورت نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون–پس آزمون، روی شش نوجوان سالم (۱۲ تا ۱۸ ساله) انجام شد. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه های مخاطره پذیری جامعه پسند، واکنش پذیری بین فردی، و تکلیف داستان های عجیب بودند. مداخله شامل ۱۲ جلسه بازی طراحی شده بود و تحلیل داده ها با آزمون های ویلکاکسون و t همبسته صورت گرفت. یافته ها: نتایج حاکی از بهبود نسبی در مخاطره پذیری جامعه پسند (خصوصا زیرمقیاس عاطفی) و رشد نظریه ذهن، به ویژه در جلسات بازی، بود. دختران و نوجوانان گروه سنی بالاتر عملکرد بهتری نسبت به سایرین داشتند. تاثیرات مشاهده شده عمدتا در حد کوچک تا متوسط بودند. نتیجه گیری: بازی طراحی شده می تواند در بهبود مهارت های اجتماعی-شناختی نوجوانان موثر باشد و پتانسیل استفاده به عنوان ابزار مداخله و سنجش را نیز دارد.

کلیدواژه ها:

بازی جدی ، مخاطره پذیری جامعه پسند ، نظریه ذهن ، نوجوانان