اصلاحات ارضی در روستاها (مطالعه موردی نقش حسن ارسنجانی)

برنامه ی اصلاحات ارضی بی شک یکی از تاثیرگذارترین وقایع تاریخ معاصر ایران به شمار میرود. این برنامه گرچه ریشه در انقلاب مشروطه داشت اما از اوایل جنگ سرد، بهصورت جدی در ایران مطرح شد. در دوره قوام و مصدق اقداماتی ناقص برای حل مسئله ارضی در روستاها انجام گرفت ولی اجرای کامل اصلاحات ارضی در دهه ۴۰ و۵۰ شمسی محقق شد. در این دوره شاه، آمریکا، امینی و ارسنجانی مهمترین بازیگران سیاسی برنامه اصلاحات ارضی بوده و توانستند با استفاده از شرایط بحرانی کشور به اهداف سیاسی کوتاهمدت یا بلندمدت خود دست یابند. اصلاحات ارضی نیز با چالش ها و مشکلاتی همراه بود. برخی از مشکلات شامل مقاومت اربابان و خانان زمیندار در برابر تغییرات، ناکارآمدی در اجرای اصلاحات و ناکافی بودن منابع مالی و فنی برای پشتیبانی از کشاورزان بود. دراین بین حسن ارسنجانی نقش مهمی در اصلاحات ارضی در ایران داشت. وی به عنوان وزیر کشاورزی در دولت دکتر امینی منصوب شد و در اجرای این اصلاحات نقش فعالی داشت. با ورود حسن ارسنجانی به دولت، او توانست با مشارکت فعاالنه و تخصص خود درزمینه اصلاحات ارضی، تغییراتی مثبت را در ساختار مالکیت و توزیع زمینها به اجرا بگذارد. او در تجزیه و تقسیم زمین های بزرگ، توزیع زمینهای دولتی به کشاورزان بی زمین، تشکیل تعاونیهای کشاورزی و ارائه وام های مالی و فنی به کشاورزان نقش مهمی داشت. بود. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و مدارک آرشیوی به نقش و جایگاه حسن ارسنجانی در اصلاحات ارضی، مشکلاتی که وی درزمینه اصلاحات ارضی با آنان روبرو بود پرداخته است.

کلیدواژه ها:

اصلاحات ارضی ، محمدرضا پهلوی ، آمریکا ، زارعان ، حسن ارسنجانی