واکاوی ابعاد اخلاق در شاهنامه با نگاهی تطبیقی به اوستا و نهج البلاغه

اخلاق در شاهنامه، اثر فاخر فردوسی به عنوان یکی از محورهای اساسی و بنیادین نه تنها در رفتار پهلوانان و شخصیت های اصلی دیده می شود؛ بلکه فلسفه زیستن و تفکر اجتماعی آن زمان را نشان می دهد. شاهنامه در کنار شکوه زبانی و روایی خود حامل مفاهیمی عمیق از اصول اخلاقی و ارزش های والای انسانی همچون عدالت، خردورزی، عشق به میهن، شجاعت، وفاداری، فداکاری و... است که در تار و پود این اثر تنیده شده و پیام اخلاقی آن صدای رسای فرهنگ و تمدن ایرانی است. فردوسی با در هم آمیختن داستان، حماسه و اخلاق مجموعه ای از اندرزها و گزاره های اخلاقی را در قالب شعری به گونه ای بیان کرده است که مخاطب را تحت تاثیر کلام خود واقع می کند. در این مقاله کوشیده شده است تا با جستجوی ساحت های اخلاقی در داستان های شاهنامه، روزنه ها و فلسفه های اخلاقی جدیدی ارائه شود که به آن کمتر بها داده شده است و در عمل نیز ثابت شود که شاهنامه نه تنها اثر حماسی برجسته ای است؛ بلکه منبع ارزشمندی برای یافتن اندیشه های اخلاقی و شناسایی هویت فرهنگی ایرانیان نیز محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، اخلاق ، حماسه ، تربیت ، فردوسی