بررسی اثر زمان انبارداری و خراش دهی بذر بر خصوصیات جوانه زنی اکوتیپ های گون علوفه ای

تعداد زیادی از گونه های جنس گون از گونه­های علفی چندساله هستند که اکثرا دارای خوشخوراکی و ارزش علوفه ای بالایی بوده و بشدت چرا می شوند. با این حال، تولید و تکثیر آنها تا حدی تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار گرفته است. تحقیق حاضر به منظور ارزیابی اثر زمان نگهداری بر خصوصیات جوانه زنی بذرهای گون علوفه ای (Astragalus vegetus) انجام شد. به همین منظور بذر چهار اکوتیپ در سال ۱۳۹۷ جمع آوری و در دمای ۴ درجه سانتیگراد نگهداری شدند. در دو بازه زمانی دو و چهارساله (سال ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱) آزمایش جوانه زنی بر بذرهای خراش داده شده در مقایسه با شاهد انجام شد. داده ها با استفاده از آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار  انجام گردید. نتایج نشان داد خراش دهی و سرمادهی دو عامل موثر برای افزایش جوانه زنی بذرهای گون می باشند. جوانه زنی بذرهایی که به مدت ۴ سال در شرایط سردخانه نگهداری شدند نسبت به بذرهایی که دو سال در همین شرایط نگهداری شده بودند به طور متوسط ۳۰ درصد افزایش یافت. همچنین متوسط جوانه زنی بذرهای خراش داده شده ۹۰ درصد و بذرهای بدون خراش ۳۸ درصد بود. بعد از چهار سال انبارداری در شرایط سردخانه تمام اکوتیپ های مورد بررسی از لحاظ سرعت جوانه زنی و شاخص جوانه زنی بطور یکسان وضعیت مناسبی داشتند ولی اکوتیپ (قزوین) با حدود ۱۰۰ درصد جوانه زنی بهترین اکوتیپ شناخته شد. براساس نتایج با اعمال تیمار خراش دهی بذرهای جوانه زده تا ۲.۵ برابر افزایش یافت. همچنین ذخیره سازی بذرها نه تنها باعث کاهش قوه نامیه نشد بلکه درصد جوانه زنی و سرعت جوانه زنی را افزایش داد. این نشان می دهد ذخیره سازی بذرهای گونه های گون علفی مناسب بوده و براحتی می توان از بذرهای ذخیره شده (در دمای ۴ درجه سانتیگراد) به مدت طولانی در پروژه های اصلاح و احیا مراتع و دیمزارهای کم بازده استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

جوانه زنی بذر ، خراش ، گون ، مراتع نیمه استپی