بررسی مبانی نظم عمومی و اخلاق حسنه حاکم بر حقوق شهروندی

موضوع حقوق شهروندی در دنیای جدید جایگاه مهمی را به خود اختصاص داده؛ اما در ارتباط و نسبت آن با نظم عمومی و اخلاق حسنه، محافظ مصالح و امنیت اجتماعی هم یکی از چالشهای جدی محسوب می شود. تبیین این ارتباط دوسویه و راهکارها و کاهش تقابل از نظر فقهی و حقوقی موضوعه می تواند زمینه تحکیم هر دو را فراهم کند. حقوقدانان در بررسی قواعد و نهادهای حقوقی، حقوقدانان مفهوم نظم عمومی و اخلاق حسنه را شناسایی کردند و آن را ضابطه ها، برای تحدید اراده افراد برای حفاظت از منافع عمومی و مصالح اجتماعی میدانند با وجود این حقوق دانان در مورد ماهیت مفهوم نظم عمومی اتفاق نظر ندارند و این به خاطر تکیه گاه این مفهوم است که شناخت حقیقت آن را با دشواری مواجه کرده است؛ بنابراین باید دانسته شود که برخالف برخی تصورات، عنوان نظم عمومی و اخلاق حسنه یک قاعده نیست و به معنای اخص کلمه هم یک مفهوم حقوقی نیست؛ بنابراین خود نظم عمومی یکی از ویژگی های اصلی زندگی اجتماعی است؛ لذا لزوم رعایت آن و حفظ این نظم، جزء اصول مسلم هر نظام حقوقی است که قانونگذاران همیشه در وضع قانون به آن متمسک می شود. ازاین رو در این پایان نامه که با روش تحقیق تحلیلی - توصیفی تحققیافته است تالش خواهد شد، با بررسی مفهوم نظم عمومی و اخلاق حسنه، جایگاه و نقش آنها در ایجاد حقوق شهروندی تعیین نماییم. نتایج نشان داد که مبانی حقوق شهروندی در ایران، قانون اساسی، قانون آئین دادرسی کیفری، قانون احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی و قانون برنامه چهارم توسعه است. کارکرد نظم عمومی این است که در قالب نهادها و تا سیسهای رسمی تامین و تضمین بایسته های ناظر بر توقعات بنیادین جامعه را فراهم آورد. نظم عمومی داخلی دربردارنده مجموعه قواعدی با سلسله مراتب خاص است که اعتبارش نه از قراردادها و توافقهای خصوصی، بلکه از قانون تامین می شود. نظم حقوقی در نظام داخلی در یک چارچوب متمرکز از قواعد و اصول سلسله مراتبی و کنترل شده عمل می کند. یکی از مهمترین راههای کمال حقوق شهروندی را ایجاد پیوند میان آن با شاخصه عدالت اخلاق زیستی میداند. نتیجه حاصل از سنجش مفهومی پژوهش حاضر، به گذار از «شهروندی ملی» با دغدغههای سیاسی - اجتماعی به «شهروندی جهانی» با دغدغههای زیستی - جهانی میانجامد.

کلیدواژه ها:

نظم عمومی ، اخلاق حسنه ، نظم اجتماعی ، قانونگذاری اسلامی ، اخلاق اسلامی