مطالعه بازنمایی مسجد در سریال های تلویزیونی؛ مورد مطالعه: سریال های سر دلبران و مشاور

این تحقیق به بررسی نقش مسجد در دو سریال تلویزیونی «سر دلبران» و «مشاور» می پردازد و هدف آن تحلیل چگونگی بازنمایی این نهاد مذهبی است. برای این منظور، تحلیل نشانه شناختی جان فیسک در سه سطح رمزگان واقعیت، بازنمایی و ایدئولوژی و نیز نظریه بازنمایی استوارت هال به کار برده شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و نمونه گیری هدفمند از طریق انتخاب سکانس های مرتبط با بازنمایی مسجد در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و معنوی انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در در سطوح مختلف رمزگان های این سریال ها، تفاوت های مهمی وجود دارد. در سطح رمزگان اجتماعی، سریال «سر دلبران» بر لباس های سنتی، محیط های روستایی و شخصیت های احساسی و متعصب تاکید دارد؛ درحالی که «مشاور» به محیط های شهری، لباس های رسمی و شخصیت های منطقی و مدبرانه می پردازد. در بعد فنی، سریال «سر دلبران» با استفاده از نماهای نزدیک و نورپردازی گرم، تمرکز بیشتری بر جزئیات احساسات و واکنش های شخصیت ها دارد؛ اما در «مشاور»، از نماهای ثابت و نورپردازی سردتر استفاده می شود که فضای روانی و تنش ها را بیشتر نمایان می کند. در سطح ایدئولوژیک، «سر دلبران» بر مفاهیمی چون عقلانیت و عدالت تاکید می کند؛ درحالی که «مشاور» ارزش های خانوادگی، وفاداری و احترام به سنت ها را برجسته می سازد. این تفاوت ها، تاثیرهای مختلفی بر نوع روایت، احساسات و درک مخاطب از موضوعات فرهنگی و اجتماعی دارند. این تحقیق نشان می دهد تلویزیون می تواند به طور موثرتری در شکل دهی به هویت های فرهنگی و اجتماعی و انتقال ارزش ها و مفاهیم دینی از طریق بازنمایی نهادهایی چون مسجد در سریال ها ایفای نقش کند.

کلیدواژه ها:

مسجد ، بازنمایی ، نشانه شناسی ، سریال سر دلبران ، سریال مشاور