پهنه بندی خطر سیلاب در حوضه آبخیز خورنگال با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تحلیل شبکه ای (ANP)

سیلاب ها به عنوان یکی از مخرب ترین بلایای طبیعی، خسارات جانی و مالی قابل توجهی را به ویژه در مناطق شهری به همراه دارند. این پژوهش با هدف پهنه بندی خطر سیلاب در حوضه آبخیز خورنگال واقع در استان فارس انجام شده است. برای این منظور، از دو روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و تحلیل شبکه ای (ANP) به عنوان ابزارهای تصمیم گیری چندمعیاره استفاده شد. در این مطالعه، ۱۲ عامل موثر در سیل گیری شامل شیب، بارندگی، ارتفاع، زمان تمرکز، طول آبراهه اصلی و تراکم پوشش گیاهی مورد بررسی قرار گرفت. داده های مورد نیاز از نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، کاربری اراضی و گزارش های هیدرولوژیکی استخراج شدند. نتایج نشان داد که شیب زمین به عنوان مهم ترین عامل تاثیرگذار در وقوع سیلاب در این منطقه شناخته می شود. بر اساس نقشه های پهنه بندی تهیه شده، حدود ۱۹.۲۱ درصد از مساحت منطقه در پهنه های با خطر بسیار زیاد تا زیاد قرار دارد. این مناطق عمدتا دارای بافت فرسوده و مصالح ساختمانی غیراستاندارد هستند. مقایسه نتایج دو روش AHP و ANP نشان داد که روش ANP به دلیل در نظر گرفتن وابستگی های بین معیارها، نتایج واقع بینانه تری ارائه می دهد. یافته های این پژوهش حاکی از آن است که نق شه های ریزپهنه بندی خطر سیلاب می توانند به عنوان ابزاری موثر در مدیریت غیرسازهای سیلاب و برنامه ریزی توسعه پایدار مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک سیلاب ، نقشه سازی خطر سیل ، تحلیل چندمعیاره ، تحلیل سلسله مراتبی ، تحلیل شبکه ای