تحلیلی بر نقش آموزش درمان شناختی- رفتاری در تاب آوری و سرسختی روانی دانش آموزان در شرایط همه گیر کووید-۱۹

رفتاردرمانی شناختی (به انگلیسی: Cognitive Behavioral Therapy) که به اختصار از آن به عنوان رویکرد سیبیتی (CBT) نیز یاد می شود، نوعی مداخله روانی-اجتماعی است که هدف آن کاهش علائم شرایط مختلف سلامت روان، در درجه اول افسردگی و اختلالات اضطرابی است. این رویکرد رواندرمانی احساسات ناکارآمد و رفتارها، فرایندها و مضامین شناختی ناسازگارانه را از طریق شماری از روشهای سیستماتیک، صریح و هدفمند نشانه می گیرد. نام این روش اشاره به رفتاردرمانی، شناختدرمانی و به ترکیبی درمانی از این دو بر اساس اصول پایه و پژوهش های رفتاری و شناختی دارد. با شیوع کووید ۱۹، راهکارهای محدودسازی در سازمان های آموزشی به سمت آموزش مجازی اتفاق افتاد و چالش های متعددی را در مولفه های روانی و اجتماعی برای دانش آموزان ایجاد کرد. هدف اصلی این مطالعه بررسی تاثیر درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر تابآوری و سرسختی روانشناختی دانش آموزان در طول همه گیری کووید-۱۹ بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون/پس آزمون به همراه پیگیری با گروه مداخله و کنترل بود. بر روی ۲۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گرمسار (۱۰۰ نفر در هر گروه) که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای در سال ۱۴۰۱ انتخاب شدند، انجام شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه تاب آوری کانر-دیویدسون و سرسختی کوباسا جمع آوری شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه۲۷ و با استفاده از آمار توصیفی، میانگین و انحراف معیار، تحلیل واریانس با اندازه های مکرر و پس آزمون بونفرونی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. میانگین سنی دانش آموزان ۲۱.۹۳±۲.۵۲ سال، در گروه مداخله ۲۲.۲۱±۲.۸۹ سال و در گروه کنترل ۲۱.۶۱±۲.۲۶ سال گزارش شد. قبل از مداخله، تفاوتی بین گروه مداخله و کنترل در میانگین نمره تاب آوری و سختی روانی وجود نداشت. در دوره پس از آموزش درمان شناختی رفتاری، بین میانگین نمرات تاب آوری، سرسختی و ابعاد آن ها در دو گروه تفاوت آماری معنی داری وجود داشت. این تفاوت ها در پیگیری پس از چهار ماه مداخله نیز مشاهده شد. نتایج نشان داد که استفاده از مداخلات شناختی-رفتاری در مراکز مشاوره و روان شناختی دانشجویی، میزان تاب آوری و شادکامی دانشجویان را افزایش می دهد و می تواند در ارتقاء سلامت روان و وضعیت تحصیلی دانشجویان به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

درمان شناختی-رفتاری ، تاب آوری ، روانشناسی ، دانشجویان