تحلیل ساختاری توسعه درون زا در مناطق پرتراکم شهری با رویکرد زیست پذیری (مطالعه موردی: مناطق ۱۹ و ۲۰ شهرداری تهران)

در کلانشهرها، مصرف بی رویه زمین شهری که منبعی تجدیدناپذیر است، آسیب های فراوانی به محیط زیست انسانی وارد می کند و این امر به جای توسعه پراکنده شهری، توجه برنامه ریزان شهری را به سوی توسعه درون زا سوق داده است. همچنین، از مهمترین مداخلات شهری جهت رفع نیازهای انسانی و ارتقا زیست پذیری، در نحوه استفاده از زمین، نمود می یابد. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل ساختاری توسعه درون زا در مناطق پرتراکم شهری است تا با توجه به توسعه درون زا در مناطق پرتراکم، مهمترین عوامل ارتقای زیست پذیری شهری در آنها شناسایی گردد. در این پژوهش مناطق ۱۹ و ۲۰ شهرداری تهران به عنوان مطالعه موردی انتخاب شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت، توصیفی و از نظر رویکرد کمی است که با بهره مندی از نظرات تیم دلفی ۲۴ نفره آشنا به مفاهیم توسعه درون زا، زیست پذیری و آینده پژوهی و مناطق ۱۹ و ۲۰ کلانشهر تهران، به جمع آوری اطلاعات پرداخته است. یافته های پژوهش بیانگر آن است که عوامل «هویت و حس تعلق به مکان»، «مشارکت مردم در تصمیمات شهری»، «طرح های توسعه شهری» و «آلودگی هوا» با وزن ۶۹، «تنوع فرصت های شغلی»، «اختلاط کاربری ها»، با وزن ۶۸، «کیفیت فضای سبز شهری» با وزن ۶۷ و «بودجه مدیریت شهری» با وزن ۶۶، عوامل کلیدی هستند که برنامه ریزی جهت بهبود عملکرد آنها، می تواند ضمن توسعه درون زای شهری، زیست پذیری شهری را نیز ارتقا بخشد. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که ارتقای زیست پذیری شهری می تواند با توسعه درون زای شهری محقق شود و برای ارتقای زیست پذیری شهری، استفاده بیشتر از زمین شهری و رشد پراکنده و افقی شهری ضرورتی ندارد.

کلیدواژه ها:

توسعه درون زا ، زیست پذیری محیطی ، آینده پژوهی ، منطقه ۱۹ تهران ، منطقه ۲۰ تهران