فراترکیبی بر تحقیقات انجام شده با موضوع کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه های غیررسمی در ایران

بیان مسئله: با وجود گذشت بیش از دو دهه از تحقیقات اولیه در مورد کیفیت زندگی شهری، همچنان این مفهوم با مفاهیمی همچون زیستپذیری شهری و سرزندگی شهری در یک ردیف معنایی تبیین می شوند و به وجوه متفاوتی که در بین این مفاهیم نهفته است، توجهی نشده است. کیفیت زندگی شهری همواره به یکی از موضوعات موردعلاقه پژوهشگران حوزه برنامه ریزی شهری تبدیل شده است و تمامی تمرکز آنان به بررسی کیفیت زندگی شهری در سکونتگاه های برنامه ریزی شده معطوف شده است.هدف: هدف این پژوهش، بررسی و استخراج شاخص ­های تجزیه وتحلیل متون علمی در زمینه مطالعات سکونتگاه­ های غیررسمی و ارائه مدل تحلیلی ابعاد و مولفه های کیفیت زندگی در سکونتگاه های غیررسمی است. روش: این پژوهش بنیادی بوده و با بهرهگیری از روش فراترکیب به بررسی نمونههای موردمطالعه (۱۲ عنوان مقاله علمی – پژوهشی معتبر و ۸ عنوان رساله دکترا و پایان نامه کارشناسی ارشد) در ده سال اخیر در ارتباط با کیفیت زندگی شهری در سکونتگاههای غیررسمی پرداخته است.یافته ها: با استناد به یافتههای تحقیق حاضر میتوان دریافت که به دلیل توجه به آزمون پایایی در بیش از ۸۰ درصد پژوهشهای مورد بررسی میتوان با اطمینان بالایی در ارتباط با کیفیت مطالعات صورت گرفته و اندازه اثر آن ها اظهارنظر نمود.از نظر ساکنین سکونتگاههای غیررسمی عوامل اقتصادی بیشترین تاثیر را در تعیین کیفیت زندگی آنان داشته است و همچنین در بین مولفههای اقتصادی مولفه درآمد ماهیانه در رتبه اول و پس از آن به ترتیب مولفههای هزینههای زندگی، وضعیت اشتغال، رضایت از فرصتهای شغلی، فاصله محل کار از سکونت، امنیت شغلی، تعداد افراد شاغل و در نهایت تعداد ساعات کاری هفته در رتبههای دوم تا هشتم قرار گرفتند.نتیجه ­گیری: تمامی متون علمی مورد بررسی به آزمودن نظریات پرداخته اند اما باعث نظریه سازی نشده اند. باوجود اینکه در بعضی از تحقیقات راهکارهای مناسبی ارائه شده است اما با توجه به ماهیت پژوهش ها نمیتوان آن ها را در دسته تحقیقات بنیادی قرار داد. به طورکلی میتوان گفت ضروری است تا تحقیقات بنیادی در این حوزه بیشتر موردتوجه قرار بگیرند.

کلیدواژه ها:

کیفیت زندگی شهری ، سکونتگاه های غیررسمی ، فراتحلیل ، برنامه ریزی شهری ، بنیادی