ارزیابی طرح جهش تولید و تامین مسکن مبتنی بر ملاحظات آمایشی

قانون جهش تولید و تامین مسکن در مرداد ماه سال ۰۰۱۱ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. بر این

ا ساس دولت موظف ا ست نیاز سالانه م سکن ک شور را بر ا ساس اعلام وزارت راه و شهر ساز ی م ستند به

در مناطق شهر ی و روستا یی تامین نماید و به نحوی برنامهریزی و اقدام کند ،» طرح جامع مسکن « مطالعات

تا در چهار سال نخست اجرای این قانون، سالانه به طور متوسط حداقل یک میلیون واحد مسکون ی در کش ور

برای متقاض یان واجد شرا یط، بر اساس قانون ۰۰۹۱ و آییننامههای مربوطه عرضه شو د. کمک /۲/ مصوب ۲۲

به تامین مسکن برای دهکهای پایینتر درآمدی و رونق تولید و ا شتغا ل، دو هدف عمده از اجرای این طرح

بوده است. بنابراین پرسش اساسی این است که اجرای این طرح تا چه میزان امکان تحقق اهداف مورد نظر

را خواهد دا شت. تجارب گذ شته ک شور ن شان داده که برخی از طرحهای محرومیتزدایی و کمک به اق شار

آسیب پذیر بدون در نظر گرفتن ابعاد اقتصاد ی، اجتماعی، فرهنگی و محیط زیست ی نهتنها نتوانسته به هدف

تر س یم شده بر سد، بلکه باعث خسارت های جبرانناپذیری در کشور شده ا ست . ایجاد مسکن برای ا سکان

ع شایر بدون توجه به فرهنگ کوچن شینی در ک شور و برق دار کردن چاهها برای کمک به ک شاورزان و تو سعه ک شاورزی دو نمونه از این اقدامات ا ست . طرح برقدار کردن بی ضابطه چاهها، هرچند به صورت کوتاهمدت با عث افزایش تول ید گرد ید ، ا ما یکی از دلا یل ع مده تخل یه بی رو یه آب های زیرزمینی و عا مل م هاجرت رو ستائیان و فرونش ست در خیلی از مناطق ک شور شد. تمرکزگرایی، بهرهبرداری نامتوازن، ناپایدار و بیش از ظرفیت برد و توان اکولوژیک، توزیع فضاایی نامتعادل فعالیت، خدمات و زیرسااختها و جمعیت مهمترین مسائل کشور هستند . در شرایط حساس کنونی سرزمین و با گذر از حد آستانه های سرزمینی، هر تصمیم بدون ارزیابی همهجانبه علاوه بر تاثیر بر ن سل کنونی، ن سل های آتی را با بحران مواجه خواهد کرد. از اینرو ایجاد توازن بهرهبرداری از سرزمین ، رفع عدم تعادلهای منطقهای به منظور تحقق تو سعه ف ضا یی پایدار به عنوان اهداف ا صل ی آمایش سرزم ین باید در تدوین، ت صو یب و اجرای طرحهای کلان اجرایی ک شور ملاک عمل قرار گیرد تا بتوان از گذرگاه سخت کنونی عبور کرد.

ملاحظاتی که در قانون جهش تولید مسااکن مورد تاکید واقع شاادهاند، تنها ناظر بر ابعاد اجرایی و تحقق

ساخت چهار میلیون واحد مسکون ی در دولت سیزدهم است . این اقدام دست کم منجر به جریان و جابجایی

سیزده میلیون نفر در پهنه سرزم ین طی چهار سال خواهد شد . در مکانگزینی و توزیع فضا یی محدودههای

سکونت ی برای استقرار این جریان جمعیتی قابل توجه، ضرورت دارد برنامهریزیها بهگونهای محقق شون د که

درنهایت منجر به تشدید عدم تعادلها و عدم توازنهای بهرهبرداری از سرزمین نگردد.

ارتقاء امید به زندگی، « از اینرو گزارش حاضر، با توجه به تاکید سیاست ۲۰۲ سند ملی آمایش سرزمین

تامین سلامت، تغذیه سالم جمعیت و د ستر سی به م سکن منا سب برای ساکنان همه مناطق

به بررسی برخی ابهامات این طرح پرداخته و پیشنهادها یی در خصوص اجرای بهینه آن و برقراری ،» کشو ر

توازن و تعادل سرزم ینی و د ست یابی به یک شبکه متعادل چندمرکزی – چند سطح ی– چندعملکردی ارائه

کرده است. امید است این امر بستر ی مناسب برای توجه به اسناد فرادست بهویژه آمایش ملی و استان ی، در

تصویب و اجرای طرحهای کلان کشور فراهم کند.