واکاوی مرحله رشد پیری در شخصیت داستان کوتاه »آینه« نوشته محمود دولت آبادی بر پایه نظریه اریک اریکسون

افراد در بازه های مختلف زندگی تحت تاثیر جایگاه اجتماعی خویش و تغییرات فیزیولوژیک بدن به سطوح متفاوتی از بینش و خودآگاهی میرسند که نحوه اعمال، اندیشه و احساسات آنها را متمایز میکند. شخصیت بازتابی از فرهنگ زمانه خود در بستری از تناقضهای پیچیده کنشها و واکنشهایی نشات گرفته از تضادهای درونی است. اشخاص پیر در واپسین مرحله زیستن همانطور که به مرگ میاندیشند، درگیر پرسشهایی درمورد کیفیت زندگی خود میشوند وغالبا حس فرسودگی در آنها رخنه میکند. اریک اریکسون معتقد است چنین کشمکش ذهنی را میتوان بحران هویت دانست که در مرحله رشد پیری به شکل انسجام در برابر ناامیدی پدید می آید. در این تحقیق ابعاد شخصیت داستان کوتاه »آینه« نوشته محمود دولت آبادی مطابق با نظریه روانی - اجتماعی، مورد واکاوی قرار گرفته است. مطالعه بینرشتهای پیشرو در نظر دارد بر اساس آرای اریکسون، با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه ای به همراه فیش برداری از متن داستان برگزیده، به سراغ تحلیل مرحله رشد پیری در شخصیت »مرد« برود. در پژوهش فعلی پس از تعریف مفاهیمی بنیادین همچون شخصیت، نظریه رشد پسافرویدی و مراحل هشتگانه زندگی، خلاصهای از داستان ارائه و جنبه های گوناگون تحولات شکل گرفته در رفتار، گفتار و ذهن فرد مطابق با نظریه شخصیت اریکسون مورد تحلیل روانشناختی قرار گرفته است. طبق یافته های تحقیق، شخصیت داستان در آخرین مرحله بحران هویت از ناامیدی به عنوان واپسین ویژگی اخلالگر چرخه زندگی رنج میکشد. در حقیقت پس از طردشدن از سوی جامعه، در وجود »مرد« اساسیترین آسیب پیری یعنی خواری در قالب احساساتی نظیر تباهشدگی، سردرگمی و درماندگی دیده میشود.

کلیدواژه ها:

تحلیل روانشناختی ، شخصیت ، بحران هویت ، مرحله رشد پیری ، آینه ، اریک اریکسون ، محمود دولت-آبادی.