معرفی نسخه بوستان سعدی با رقم سلطان محمدکاتب متعلق به سده دهم ه .ق.

از پیدایش خط نستعلیق در نیمه دوم قرن ۸ ه. ق تا سال های ابتدایی قرن ۱۰ این خط به چنان جایگاهی در نزد جامعه هنری ایران دست یافت که به عروس خطوط ایرانی ملقب گردید. در طی این دوران کتابت نسخ خطی به این شیوه در مکاتب درباری و کارگاه های مختلف و بیشتر تحت حمایت پادشاهان و بزرگان سیاست، علم و مذهب انجام می گرفت. در دوران پر تلاطم انتقال قدرت از تیموریان به سلسله نوبنیاد صفوی و در دوره بعد از آن در اواسط حکومت شاه طهماسب، میراث هنر کتاب آرایی تیموری بنا بر اقتضائات اجتماعی، سیاسی دست خوش تغییراتی می گردد که از آن جمله می توان به استنساخ کتب خارج از کارگاه های سلطنتی اشاره کرد. شناسایی، معرفی، سبک شناسی و فرم شناسی نسخه های محفوظ در مجموعه های مختلف در سراسر جهان می تواند به شناخت هرچه بیشتر روند این تحولات و افراد تاثیرگذار در آنها بیانجامد. از این رو نوشتار حاضر به معرفی نسخه ای از بوستان سعدی با رقم کاتبی به نام سلطان محمد می پردازد. هدف از این پژوهش معرفی این نسخه و همچنین مقایسه ارقام مشابه در چند نسخه دیگر به منظور شناسایی کاتب آنها است. روش گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر، اسنادی - کتابخانه ای و روش پژوهش، مشاهده ای با رویکرد توصیفی - تحلیلی در پی پاسخ این پرسش خواهد بود که نسخه حاضر توسط کدام سلطان محمد و در ذیل آداب کتابت کدام کانون شکل گرفته است؟ در پایان مطالعات، با توجه به عیار خوشنویسی، شیوه کتابت، شیوه تزیینات و شکل انجامه های نسخ مورد بررسی با رقم"سلطان محمد کاتب" مشخص شد که نسخه بوستان در زمره نسخ دیوانی قرار ندارد. احتمالا اینشخص، سلطان محمد، در زمره کاتبان کانون وراقان قرار داشته و نسخه بوستان مورخ ۹۴۱ ه. ق محفوظ در کتابخانه کنگره ملی آمریکا، از مکتوبات این شیوه از کتابت است.

کلیدواژه ها:

نسخه خطی ، سلطان محمد کاتب ، خوشنویسی ، هرات