خوانش عرفانی نگاره ساختن کاخ خورنق اثر کمال الدین بهزاد

سال انتشار: 1401
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 160

فایل این مقاله در 15 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JIC-6-2_009

تاریخ نمایه سازی: 8 خرداد 1402

چکیده مقاله:

نسخه مصور خمسه نظامی محفوظ در موزه بریتانیا که در دوره تیموری تدوین شده است، به دلیل ارزش هنری نگاره ها و حضور نگارگرانی چون میرک، بهزاد و محتملا قاسمعلی و عبدالرزاق شهرت جهانی دارد. همچنین متن آن، یادگار ارزشمند حکیم نظامی است که در زمره آثار پراستناد پژوهشی قرار می گیرد. این مجموعه فخیم ۲۲ نگاره را شامل می شود که از نظر نمایش نحوه زندگی مردم در دوره تیموری و انعکاس آن در نگاره ها حائز اهمیت است. ازسویی بهزاد هنرمندی شاخص است که علاوه بر ثبت دقیق زندگی روزانه مردم، به دغدغه های اجتماعی زمانه خویش عمیقا پایبند بوده و از اشارات عرفانی در لابه لای آثارش سود جسته که ارتباط وثیق و عمیق وی با عرفا و شعرای مطرح زمانه خویش و حلقه های عرفانی آنان گواه این مدعاست. لذا نگاره «ساختن کاخ خورنق» به دلیل پارادوکس خاص مستتر در آن انتخاب گردید که در کارنامه هنری بهزاد مسبوق به سابقه نیست، تا بتوان با کشف منابع عرفانی احتمالی اثر، خوانش عمیق تری ارائه کرد. در این راستا، مرصادالعباد اثر گرانمایه نجم الدین رازی یکی از منابع مهم عرفان اسلامی بوده که مبانی آن در تاویل عرفانی نگاره مفید است و هماهنگی و همخوانی زایدالوصفی با نگاره حاضر دارد. پژوهش پیش رو از نوع کیفی و به روش توصیفی-تحلیلی و تفسیری بوده و از منابع کتابخانه ای (واقعی و مجازی) سود جسته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بنای کاخ خورنق نمادی سترگ از قالب انسانی سرگرم شده با تعلقات دنیوی سیری ناپذیر در جهت فراموشی قربت حق و عالم غیب، و پیوستن به عالم حس است و سنمار نیز نمودی از این دلبستگی است که در خاتمه انوار محرق جلال و قهر خداوندی دامنگیرش شد. عاقبتی تکرارپذیر برای کسانی که دل به دنیای مادی بسته و گرفتار قهر آن شدند.

نویسندگان

حسن بلخاری قهی

Tehran University

مینا صدری

Tehran University

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • The Holy Quran ...
  • Attarzadeh, Abdulkarim (۲۰۱۱), Encyclopaedia of the World of Islam, under ...
  • Attarzadeh, Abdulkarim (۲۰۰۶), Sassanid Palace of Khovarnagh from reality to ...
  • Goharin, Seyyed Sadegh (۱۹۹۷), Explanation of Sufism terms, second edition, ...
  • Najm Razi, Abdullah Ibn Mohammad (۲۰۰۰), Mersad al-Ebad, by Mohammad ...
  • Nizami Ganjavi, Elias Ibn Yusof (۱۹۹۸), Haft Peykar, Correction and ...
  • Pakbaz, Ruyin(۲۰۱۱), Encyclopedia of Art, Tehran: Farhang moaesr Publishers.[In Persian]. ...
  • Shirazi, Ali Asghar (۲۰۰۳), Khovarnagh Behzad ’s Palace, Journal of ...
  • Soltan Kashefi, Jalaleddin (۲۰۱۷), Comparison of paintings of Tower of ...
  • Waez, Batoul (۲۰۱۷), Structural and discursive analysis of allegory in ...
  • URL۱:https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Or_۶۸۱۰(Access date from May. ۲۰۲۲- Dec. ۲۰۲۲). ...
  • URL۲:https://www.artang.ir(Access date: Sep. ۲۰۲۲). ...
  • URL۳:https://www.vajehyab.com/ (Access date from Sep. ۲۰۲۲ - Dec. ۲۰۲۲). ...
  • URL۴:https://fa.wikipedia.org/wiki/(Access date from Sep. ۲۰۲۲ - Dec. ۲۰۲۲). ...
  • قرآن کریم ...
  • پاکباز، رویین(۱۳۹۰)، دایره المعارف هنر، چاپ یازدهم، تهران: فرهنگ معاصر. ...
  • سلطان کاشفی، جلال الدین(۱۳۹۶)، مقایسه نقاشی های برج بابل با ...
  • شیرازی، علی اصغر(۱۳۸۲)، خورنق کاخ بهزاد، هنرهای زیبا معماری و ...
  • عطارزاده، عبدالکریم (۱۳۹۰)، دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر غلامعلی حداد ...
  • عطارزاده، عبدالکریم(۱۳۸۵)، کاخ ساسانی خورنق از واقعیت تا افسانه، رهپویه ...
  • گوهرین، سید صادق(۱۳۷۶)، شرح اصطلاحات تصوف، چاپ دوم، جلد اول، ...
  • نجم رازی، عبدالله ابن محمد(۱۳۷۹)، مرصادالعباد، به اهتمام محمد امین ...
  • نظامی گنجوی، الیاس ابن یوسف(۱۳۷۷)، هفت پیکر، تصحیح و شرح ...
  • واعظ، بتول(۱۳۹۷)، تحلیل ساختاری و گفتمانی تمثیل در مرصادالعباد، متن ...
  • URL۱:https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Or_۶۸۱۰(Access date from May. ۲۰۲۲- Dec. ۲۰۲۲). ...
  • URL۲:https://www.artang.ir(Access date: Sep. ۲۰۲۲). ...
  • URL۳:https://www.vajehyab.com/ (Access date from Sep. ۲۰۲۲ - Dec. ۲۰۲۲). ...
  • URL۴:https://fa.wikipedia.org/wiki/(Access date from Sep. ۲۰۲۲ - Dec. ۲۰۲۲) ...
  • نمایش کامل مراجع