ریز پهنه بندی خطر زلزله در مناطق اطراف گسل تبریز- از مرند تا تبریز

زلزله یکی از مخاطرات طبیعی عمده است که هرساله موجب خسارات فراوان فیزیکی ، اجتماعی و اقتصادی در سرتاسر جهان میگردد. برآوردها نشان میدهد که در هزاره سوم، زلزله هایی بزرگ شهرها و کلانشهرهای واقع در نواحی لرزه خیز شناسایی شده را درخواهند نوردید که این حوادث در کشورهای درحال توسعه ، که ساختارهای مقاوم در برابر زلزله وجود نداشته و یا به خوبی تحکیم نیافته است ، خسارات جبران ناپذیری را به همراه خواهند داشت .در این میان گسل تبریز به عنوان یکی از گسل های بزرگ کشور که در گذشته به دلیل فعالیت خود خرابی های زیادی را برجای گذاشته است ، همواره یکی از پرمخاطره ترین گسلها در این منطقه به شمار آمده که توانایی وارد نمودن خسارات قابل توجه به زیرساختها و جمعیت ساکن در منطقه را دارا میباشد و لذا ضرورت بررسی و ارزیابی خطرات احتمالی آن در مقیاس های مختلف احساس میشود. در پژوهش حاضر به مطالعه و پهنه بندی خطر زلزله در مناطق اطراف گسل تبریز پرداخته شده است . برای این کار ابتدا با مطالعه منابع و پیشینه به گردآوری داده ها و معیارهای محیطی موثر در این زمینه اقدام شده و سپس با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی (AHP) اقدام به تعیین وزن عناصر مربوطه گردیده است و وزن حاصله به نقشه های معیار در GISاختصاص داده شده است . نتایج مدل AHPنشان داده است که عناصر فاصله از گسل ، فاصله از نقاط شهری ، فاصله از نقاط روستایی ، کانون های زلزله و شیب دارای بیشترین وزن نسبی در زمینه خطر زلزله در منطقه مورد مطالعه بوده اند. مطابق نقشه نهایی ، ۹۳/۹ درصد از مساحت منطقه در پهنه های با خطرپذیری بسیار بالا، ۱۱ درصد در خطرپذیری بالا، ۲۷ درصد در خطرپذیری متوسط ، ۳۹ درصد در خطرپذیری نسبتا پایین و ۷/۱۳ درصد منطقه نیز در گروه خطرپذیری بسیار پایین واقع شده است . از نظر مکانی ، بخشهای واقع در غربمنطقه واقع در ارتفاعات میشو به دلیل تراکم گسلی و پیشینه لرزه خیزی و بخشهایی در شمال و شرق منطقه جزو پرخطرترین مناطق این محدوده محسوب میشوند. نتایج پژوهش بیانگر همسو بودن یافته ها با نتایج مطالعات پیشین بوده و خطر گسل تبریز و شاخه های مختلف آن برای وقوع زلزله های مخرب با خسارات فراوان در آینده محتمل میباشد و در این میان شناسایی مناطق مخاطره آمیز از این نظر میتواند در مدیریت قبل از بحران راهگشا بوده و خسارات احتمالی جانی و مالی تا حدی تقلیل یابد. بنابراین نتایج پژوهش قابلیت استفاده در طرحهای شناسایی و پیشگیری از خطر زلزله در منطقه مورد مطالعه را دارد

کلیدواژه ها:

ریز پهنه بندی ، زلزله ، گسل تبریز ، مرند ، AHP