در آمدی بر مفهوم سلسله مراتب ، بنیادها و نمودهای آن در معماری و منظر

اصل سلسله مراتب که ارتباط قلمروهای مختلف محیط زندگی را از عمومی تا خصوصی تعریف و تعیین می کند، از منظرهای گوناگون حائز اهمیت است . یکی از اصول معماری و فضاسازی ایران در گذر تاریخ ، وجود نظام ترتیب و توالی در جایگیری فضاها و عملکردها و وقوع فعالیت ها، دیدها و حرکتهاست .از این رو پرداختن به مساله سلسله مراتب خصوصا در شرایطی که در فضاسازی معاصر تا حدود زیادی اصلی فراموش شده است ، از اهمیت به سزایی برخوردار است ؛ چرا که علاوه بر اثرات کالبدی ، اثرات روانی و ادراکی موثری بر مخاطب خواهد گذاشت . این پژوهش می کوشد تا با مروری بر معانی و مفاهیم سلسله مراتب ، دسته بندی های مختلف پیرامون موضوع سلسله مراتب را بررسی کند و با نگاهی تحلیلی به نمودهای آن در فضاها و منظرسازی در باغ و فضاهای شهری بپردازد. رعایت این اصل در ایجاد حس آرامش ، امنیت ، خلوت، حس تعلق و هویت بخشی به مکان اثر بسزایی دارد. از این رو عدم توجه کافی به این اصل در دوره حاضر، هم در مقیاسهای کلان برنامه ریزی و هم در سطوح مختلف طراحی و اجرا، مشکلات متعددی در زمینه های مختلف ایجاد کرده و انسجام، امنیت ، آرامش و حس تعلق به مکان که با در نظر گرفتن این اصل به دست می آمد، تا حدودی از دست رفته است . لذا به نظر می رسد بازتعریف و عمق بخشی به زیربناهای فکری و اندیشه ای طراحان و تامل در بازخوانی و بررسی چگونگی رعایت امروزین این اصل ، ضروری است . این پژوهش به روش تحلیلی توصیفی انجام پذیرفته است .

کلیدواژه ها:

سلسله مراتب ، معماری منظر ، فضای شهری