بررسی تغییرات فصلی تولید و مصرف گیاهان مرتعی در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران، سایت کرسنک - استان چهارمحال و بختیاری

هر یک از گونههای مرتعی در ماه های فصل رویش و سال های مختلف تولید معینی دارند. دام چرنده نیز در هر مقطع از فصل چرا و سال های مختلف مقدار علوفه معینی مصرف می کند. بدون شناخت خصوصیات تولیدی گیاهان و میزان مصرف علوفه یک مرتع در طول دوره چرا برنامهریزی و مدیریت مرتع و دام مقدور نمیباشد. بدین منظور تغییرات تولید و مصرف علوفه در زمان های مختلف فصل رویش و چرا در سایت کرسنک واقع در مراتع نیمه استپی شمال غربی شهرکرد در استان چهار محال و بختیاری بمدت 4 سال بین سالهای ‮‭1386 -1389‬ انجام گردید. در هر یک از ماههای فصل رویش، برای هر گونه 1 تا 5 پایه در داخل قرق انتخاب، علامتگذاری و در آخر هر ماه علوفه آنها قطع و بعد از خشک شدن در هوای آزاد وزن گردید. همین کار در ماههای فصل چرا در خارج از قرق انجام گردید. با کسر وزن هر گونه در خارج قرق از وزن همان گونه در داخل قرق، مقدار علوفه مصرف شده بدست آمد. نتایج به دست آمده نشان دادکه درسال های مختلف بین ‮‭55‬ تا‮‭70‬ درصد علوفه تولید شده مورد استفاده دام قرار گرفت. قسمت زیادی از تولید علوفه یکساله ها نیز توسط دام استفاده شد. بیش از ‮‭85‬ درصد از علوفه مرتع توسط ‮‭15‬ گونه مهم منطقه تولید شد که در این میان سهم گونه های ‭Eryngium Billardieri‬، ‭Agropyron repens‬، ‭Bromus tomentellus ‬و ‭Astragalus effuses ‬بیشتر از بقیه گونه ها بود. گیاهان یکساله ها بیش از ‮‭10‬ درصد تولیدکل مرتع را به خود اختصاص دادند. میزان تولید علوفه در ماههای مختلف متفاوت بود. حدود دو سوم علوفه در ماههای فروردین و اردیبهشت و خرداد تولید شد که در گونه های زیادی این مورد صادق بود. گونه هایی مانند‭Eryngium Billardieri ‬، ‭Noaea mucronata‬، ‭Scariola orientalis‬، ‭Thymus daenesis ‬و ‭Echinops leiopolyceras ‬در ماههای مرداد و شهریور هم تولید علوفه داشتند. گونه های پر تولید و پرمصرف سایت عبارتند از ‭Astragalus effusus‬، ‭Bromus tomentellus‬، ‭Astragalus angustiflorus‬، ‭Astragalus brachystachys. ‬گونه های ‭Taraxacum montanum‬، ‭Tragopogon longirostris‬، ‭Scorzonera seidlitzii‬، ‭Bellevalia glauca‬، ‭Achillea santolina ‬و ‭Stachys lavandulifolia ‬جزی گونه های کم تولید و پر مصرف سایت هستند که در اکثر سالها بیش از ‮‭95‬ درصد علوفه آنها مورد استفاده دام قرار گرفت. کلمات کلیدی: تولید، مصرف، گونه های مرتعی، کرسنک، چهارمحال و بختیاری