بررسی اثرات کشت مخلوط یونجه چند ساله با گراس ها بر عملکرد و کیفیت علوفه در شرایط دیم (خراسان شمالی)

به منظور بررسی اثرات و تعیین مناسبترین ترکیب کشت مخلوط یونجه چند ساله ‭(Medicago sativa) ‬با دو گونه از گراس های جنس آگروپایرون شامل ‭Agropyron elongatum ‬و‭Agropyron desertrum ‬و گونه ‭Festuca arundinacea ‬، از نظر عملکرد کمی و کیفی علوفه در مقایسه با کشت خالص آنها آزمایشی طی دو سال (‮‭1389‬ و ‮‭1390‬) در محل ایستگاه تحقیقات منابع طبیعی سیساب واقع در استان خراسان شمالی انجام شد. آزمایش در قالب طرح کرتهای خرد شده ‭(Split plot) ‬در سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل فاکتور اصلی ‭(a= ‬ترکیبهای مختلف کشت مخلوط گونه ها) در ‮‭13‬ سطح و فاکتور فرعی ‭( b = ‬شیوه کشت، شامل کشت مخلوط ‭(Mix cropping) ‬و کشت یک در میان ‭(Intercropping) ‬در دو سطح بود. در این تحقیق عملکرد علوفه خشک و صفات کیفی علوفه شامل درصد پروتیین خام، درصد کربوهیدراتهای محلول، درصد هضم پذیری، خاکسترکل و درصد دیواره سلولی قابل هضم توسط دستگاه طیف سنج مادون قرمز نزدیک‭(NIR) ‬اندازه گیری شد. سودمندی کشت مخلوط از طریق محاسبه نسبت برابری زمین ‭LER)) ‬برای عملکرد علوفه محاسبه شد. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری ‭SAS ‬تجزیه شده و میانگین ها توسط آزمون دانکن مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس داده های آزمایش نشان داد که اثر نسبت های مختلف کشت مخلوط یونجه و گراس روی صفات رویشی این گونه ها معنی دار بود. بیشترین نسبت برگ به ساقه گراس در تیمار نسبت کاشت مخلوط یونجه%‮‭25‬+فستوکا %‮‭75‬ به میزان ‮‭66‬/%‮‭81‬ به دست آمد. اثر سطوح تیمار روش کشت مخلوط (شامل کشت درهم و کشت ردیفی) روی اغلب صفات رویشی معنی دار نبود. این تیمار فقط روی صفت تعداد بوته در متر مربع گونه های گراس معنی دار بود. تعداد بوته در متر مربع گراس در روش کشت درهم بیشتر از کشت یک در میان بود. اثر روش های مختلف کشت مخلوط یونجه و گراس روی صفت سطح پوشش یونجه و گراس معنی دار بود. میزان مجموع سطح پوشش یونجه و گراس به ترتیب 8/%‮‭52‬ و 6/%‮‭49‬ برای تیمارهای کشت یک در میان و کشت درهم متغیر بود. اثر تیمار نسبت های مختلف کشت مخلوط یونجه و گراس روی وزن خشک علوفه گراس و یونجه، مجموع وزن خشک علوفه، سطح پوشش گراس و یونجه و نسبت برابری زمین معنی دار بود. بیشترین مقدار تولید علوفه خشک در هکتار مربوط به تیمار نسبت کاشت مخلوط یونجه %‮‭25‬+آ.النگاتوم %‮‭75‬ به میزان ‮‭2317/95‬ کیلوگرم علوفه خشک در هکتار بود. اثر تیمار نسبت کشت مخلوط روی صفات کیفی علوفه شامل پروتیین خام، فیبر خام، ماده خشک قابل هضم، کربوهیدرات های محلول در آب، دیواره سلولی قابل هضم و خاکستر معنی دار بود. بیشترین میزان پروتیین خام در تیمارهای نسبت کشت مخلوط مربوط به یونجه%‮‭75‬+فستوکا %‮‭25‬ به میزان ‮‭14/51‬ درصد بود. واژه های کلیدی: کشت مخلوط، یونجه دایمی، ‭Agropyron elongatum‬، ‭Agropyron desertrum‬، ‭Festuca arundinacea‬، عملکرد علوفه، کیفیت علوفه، نسبت برابری زمین‭(LER).