ارزیابی ریسک محیطی فلز سنگین سرب در خاک شهرک صنعتی اشتهارد استان البرز

طی چند دهه گذشته انسان ها به دلیل ایجاد زندگی بهتر و توسعه، شهرک های صنعتی را بناگذاری نموده اند که باعث تجمع آلاینده ها و مشکلات مختلف زیست محیطی شده است. یکی از اصلی ترین و خطرناک ترین فلزات سنگین، سرب می باشد. سرب از طریق ضایعات صنایع باتری سازی، سوخت بنزین، صنایع رنگ سازی، فعالیت های معدنی، صنایع پالایش و ذوب سرب و برخی از سموم دفع آفات گیاهی حاوی سرب، به خاک منتقل می شود. هدف از این مطالعه ارزیابی ریسک محیطی فلز سنگین سرب در خاک شهرک صنعتی اشتهارد استان البرز بود. در این مطالعه ۵ نقطه در شمال، جنوب، مرکز، شرق و غرب شهرک صنعتی انتخاب شدند و در طی یک سال نمونه برداری از عمق های صفر تا ۲۰ سانتی متر و ۲۵ تا ۵۰ سانتی متری نمونه برداری انجام شد. همبستگی بین پارامترهای عمق، دما، سرعت باد و رطوبت با غلظت سرب بر اساس آنالیزهای آماری انجام شد. همچنین ارزیابی ریسک محیطی با استفاده از شاخص انباشتگی زمین و پتانسیل ریسک اکولوژیک انجام شد. بر اساس نتایج، بالاترین غلظت سرب مربوط به ناحیه شرقی شهرک صنعتی بود. در این قسمت از شهرک صنعتی، در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان غلظت سرب در عمق صفر تا ۲۰ سانتی متر به ترتیب ۲۰۲۷، ۵۷۸۰، ۶۳۲۵ و ۶۴۱۴ میلی گرم بر کیلوگرم خاک بود. همچنین در عمق ۲۵ تا ۵۰ سانتی متری، غلظت ها به ترتیب برابر ۳۹۲۷، ۲۳۷۰، ۲۷۸۰، ۳۴۸۰ میلی گرم بر کیلوگرم بود. پایین ترین میزان غلظت سرب مربوط به قسمت شمال شهرک صنعتی بود که عمدتا بخش اداری و ورودی شهرک بود. در این قسمت شهرک صنعتی، در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان غلظت سرب در عمق صفر تا ۲۰ سانتی متر به ترتیب ۷۴۳، ۵۶۷، ۵۶۰ و ۷۰۰ میلی گرم بر کیلوگرم خاک بود. همچنین در عمق ۲۵ تا ۵۰ سانتی متری، غلظت ها به ترتیب برابر ۵۵۰، ۲۴۸، ۳۷۰ و ۱۰۰ میلی گرم بر کیلوگرم بود. بر اساس آنالیزهای آماری، غلظت سرب با عمق دارای ارتباط معنادار می باشد ولی پارامترهای سرعت باد، رطوبت و دما بر روی غلظت سرب تاثیر معناداری ندارند. میانگین شاخص Igeo برای شهرک صنعتی در فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب ۱۲۴، ۱۳۱، ۱۳۲ و ۱۳۳ در عمق صفر تا ۲۰ سانتی متری است و این شاخص برای عمق ۲۵ تا ۵۰ سانتی متری به ترتیب ۱۲۴، ۱۲۴، ۱۲۱ و ۱۳۱ است. شاخص پتانسیل ریسک اکولوژی برای فصول بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب ۸۱، ۵۲۷، ۵۶۰ و ۵۸۳ است.

کلیدواژه ها:

فلزات سنگین ، سرب ، شهرک صنعتی اشتهارد ، شاخص انباشتگی زمین و پتانسیل ریسک اکولوژیک