اصلاح خاک های آلوده به مواد نفتی به کمک میکروارگانیسم های تجزیه کننده ترکیبات نفتی و بررسی نقش رایزوسفر در بهبود کارایی میکروارگانیسم ها

آلودگی نفتی یکی از عمومیصترین و شایع ترین نوع از آلودگیصها، در زیست بوم های خشکی و آبی است. مواد نفتی در حین حفاری و استخراج در سایت های نفتی و یا به هنگام نقل و انتقال زمینی و دریایی، به رغم تدابیری که جهت کنترل آلودگی آنها در نظر گرفته می شود، به محیط اطراف نشت می کند. فعالیتهای صنعتی انسان، تنها عامل آلودگی محیط زیست به این دسته از آلاینده ها می باشد. رفع آلودگی با روشصهای مختلف قابل انجام است که شامل روشهای شیمیایی، فیزیکی و زیستی میصباشد. یکی از راهای ارزان و مقرون به صرفه، استفاده از ریز موجوداتص و گیاهان برای حذف و یا کاهش آلودگی نفتی است. خاک دارای طیف گستردهصای از ریزموجودات تجزیه کننده آلاینده-های هیدروکربنی است که باکتریصهای سودوموناس، رودوکوکوس، و نوکاردیا از مهمترین آنها می باشند. این پژوهش با هدف بررسی میزان تاثیر میکروارگانیسمهای تجزیه کننده مواد نفتی در بهسازی خاکهای آلوده به مواد نفتی در شرایط وجود و عدم وجود گیاه در خاک (نقش رایزوسفر) انجام شد. ابتدا از مناطق آلوده اطراف پالایشگاه که به مدت طولانی در معرض نشت آلایندهصهای نفتی قرار داشتند، تعداد ‮‭15‬ نمونه خاک از عمق صفر تا‮‭30‬ سانتیمتری سطح خاک جمعص آوری شد. سپس از نمونه های خاک در محیطهای کشت مناسب باکتریهای تجزیه کننده مواد نفتی جداسازی، خالص سازی و کارایی آنها در تجزیه مواد نفتی تعیین گردید. آزمایش گلدانی در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل با سه فاکتور باکتری(چهار سطح )، گیاه (دوسطح ) وآلودگی (چهار سطح آلودگی ) انجام شد. شصت روز پس از شروع آزمایش گیاهان برداشت و وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و نیز غلظت مواد آلاینده در خاک گلدانها اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد در خصوص وزن تر اندام هوایی اثر باکتری ، آلودگی و نیز اثرات متقابل آنها در خصوص وزن خشک اندام هوایی آلودگی و اثرات متقابل آلودگی و باکتری و در مورد وزن تر و خشک ریشه ها اثر آلودگی در سطح یک در صد معنی دار بود. آلودگی باعث کاهش وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی گردید و با افزایش آلودگی کاهش وزن افزایش یافت، درحالیکه تلقیح باکتریها به خاک با حذف مواد آلاینده باعث بهبود وزن ریشه و اندام هوایی گردید. در خصوص غلظت مواد آلاینده در خاک، اثر اصلی و اثرات متقابل تمام تیمارها در سطح ‮‭0/1‬ درصد معنی دار گردید. کشت گیاه و نیز تلقیح باکتریها به خاک غلظت مواد آلاینده را بطور معنی دار کاهش داد. تلقیح باکتری خیلی بیشتر از کشت گیاه در کاهش آلاینده ها موثر بوده و کاشت گیاه کارکرد باکتریها را بطور معنی دار افزایش نداد، بطوریکه بین تیمارهای گیاه و گیاه+باکتری تفاوت معنی دار مشاهده نشد. کلمات کلیدی: مواد نفتی، آلودگی خاک، زیست پالایی، پالایش میکروبی، فنانترن، پایرن