بررسی ارزش رجحانی گونه های مرتعی و رفتار چرایی دام در مراتع نمونه پنج منطقه رویشی ایران (گلستان-تیل)

بمنظور بررسی ارزش رجحانی گیاهان و رفتار چرایی دام در شرایط متفاوت عرصه، این پروژه در سایت تیل آباد در استان گلستان به اجرا گذاشته شد. برای تعیین ارزش رجحانی از روش زمان سنجی و تولید و مصرف گونه ها و برای تعیین رفتار چرایی دام از دستگاه ‭GPS ‬استفاده شد. نتایج ارزش رجحانی با استفاده از روش زمان سنجی(استفاده از دوربین فیلم برداری) نشان داد تفاوت معنی داری بین سالها و ماهها وجود نداشت اما بین گونه تفاوت معنی داری وجود داشت. بطوری که گونه ‭Artemisia sieberi ‬در رتبه اول و گونه ‭Poa bulbosa ‬و یکساله ها در رتبه دوم قرار گرفتند. نتایج درصد بهره برداری گونه ها نشان داد که از این نظر تفاوت معنی داری بین گونه ها وجود دارد. گونه های ‭Poa bulbosa ‬و یکساله ها در کلاس ‭A ‬و سایر گونه ها در رتبه های بعدی قرار گرفتند. نتایج حاصل از درصد مصرف گونه ها ی مورد چرا بر مبنای میانگین دو ماه اول فصل چرا (بر اساس تولید و مصرف) نشان داد که رتبه گونه ‭Artemisia sieberi ‬در هر چهار سال 3 بوده است که نشاندهنده رجحان متوسط بود. رتبه گونه ‭Poa bulbosa ‬در هر چهار سال 2 بوده است نشاندهنده رجحان نسبی بوده و این گونه نسبتا خوشخوراک می باشد. رتبه گونه ‭Festuca ovina ‬در سالهای ،‮‭1388 1386‬ و ‮‭1389‬ عدد 3 و سال ‮‭1387‬ رتبه 2 را داشت و این نشان دهنده آن است که این گونه در سال خشکسالی بیشتر مورد چرا قرار گرفته است. رتبه گونه ‭Stipa barbata ‬در سه سال اول 3 بود که نشاندهنده رجحان متوسط بود. رتبه گونه ‭Eurotia ceratoides ‬در سال اول و چهارم عدد 4 و در سالهای دوم و سوم عدد 3 بود که با توجه به شاخه های خشبی، دام کمتر به سراغ آن می رفت و به نظر می رسد تغییرات شرایط سال تاثیری بر ارزش رجحانی آن نداشته باشد. رتبه گونه های یکساله در سالهای ‮‭1387‬ و ‮‭1389‬ که از بارندگی کمتری برخوردار بودند 3 و سالهای ‮‭1386‬ و ‮‭1388‬ عدد 2 بوده است که نشان دهنده رجحان متوسط تا نسبتا خوشخوراک است و تغییرات شرایط سال بر ارزش رجحانی آن تاثیر گذار بود. مشاهدات در سایت تیل آباد نشان داد، ترجیح دام در این منطقه به تراکم و فراوانی گونه ها نیز بستگی دارد و به همین لحاظ گونه های ‭Artemisia sieberi ‬، ‭Poa bulbosa ‬و یکساله ها بیشتر از بقیه گونه ها مورد استفاده دام قرار گرفته اند. واژه های کلیدی: ارزش رجحانی گیاهان، رفتار چرایی دام، درجات شیب، ناهمواری، سایت تیل آباد، استان گلستان