جداسازی و شناسایی مواد نماتدکش از گیاهان بومادران ‭(Achillea wilhelmsii C.Koch)‬، مورد ‭(Myrtus communis L.)‬، درمنه ‭(Tanacetum polycephalum Schultz Bip) ‬و کلپوره ‭(Teucrium polium L.‬

اسانس گیاهان بومادران ‭(Achillea wilhelmsii C.Koch)‬، مورد ‭(Myrtus communis L.)‬، درمنه یا مینای پرکپه ای ‭(Tanacetum polycephalum Schultz Bip) ‬و کلپوره ‭(.Teucrium polium L) ‬به روش تقطیر با آب و به وسیله دستگاه کلونجر ‭(Clevenger) ‬جداسازی شد. خاصیت نماتدکشی اسانس این گیاهان در غلظت های صفر (شاهد)، 5/،‮‭62‬ ،‮‭125‬ ،‮‭250‬ ،‮‭500‬ ،‮‭1000‬ ،‮‭4000 2000‬ و ‮‭8000‬ قسمت در میلیون (پی پی ام)، روی لارو سن دوم نماتد مولد گره ریشه، ‭Meloidogyne incognita (Kofoid and White) Chitwood‬، در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. ترکیب های موجود در اسانس این گیاهان توسط دستگاه های کروماتوگرافی گازی ‭(GC) ‬و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی ‭(GC-MS) ‬و ترکیب های موجود در عصاره آبی این گیاهان به کمک روش کروماتوگرافی با ستون مایع فشار بالا ‭(HPLC) ‬جداسازی و شناسایی گردید. طیف سنجی رزونانس مغناطیسی هسته ‭(HN.M.R) ‬انجام و نمودارهای مربوطه ترسیم گردید. نتایج نشان داد که اثر نوع گیاه و غلظت های مختلف از اسانس هر گیاه روی غیرفعال سازی و مرگ ومیر لارو سن دوم نماتد، در شرایط آزمایشگاهی متغیر و از نظر آماری معنی دار بود. در مجموع ‮‭41‬ ترکیب در اسانس گیاه کلپوره، ‮‭38‬ ترکیب در اسانس گیاه مورد، ‮‭39‬ ترکیب در اسانس گیاه درمنه و ‮‭45‬ ترکیب در اسانس گیاه بومادران شناسایی گردید. در بین این ترکیب ها، ‮‭10‬ ترکیب شیمیایی در اسانس تمام گیاهان آزمایشی مشاهده شد، اما مقدار آن ها در این گیاهان متفاوت بود. جداسازی مواد موجود در عصاره آبی این گیاهان به روش ‭HPLC‬، منجر به شناسایی 2 ترکیب در گیاه کلپوره، 1 ترکیب در گیاه مورد، 3 ترکیب در گیاه درمنه و 4 ترکیب در گیاه بومادران گردید. کلمات کلیدی: روغن های ضروری، مونوترپنویدها، نماتد گره ریشه، ‭HPLC‬، ‭HN.M.R‬، گیاهان دارویی