بررسی کارایی هیرم کاری، نوع خاکورزی و فواصل ردیف کاشت برکنترل علف های هرز کلزا

به منظور بررسی کارایی روش های زراعی در مدیریت علف های هرز کلزا آزمایشی به صورت فاکتوریل اسپلیت بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار از پاییز ‮‭1390‬ بمدت دوسال در کرج اجرا شد. فاکتورهای، نوع خاکورزی: خاکورزی سنتی (گاو آهن برگردان دار) و خاکورزی حداقل (روتیواتور) و نوع روش کاشت: هیرم کاری و خشکه کاری در کرت های اصلی و فاصله خطوط کاشت : ‮‭30‬و ‮‭25‬ سانتی متر به کرتهای فرعی اختصاص یافت. برای اجرای فاکتور هیرم کاری کرت های مورد نظر در هر بلوک بصورت یکنواخت آبیاری شد. بعد از گذشت 3 هفته با علف کش پاراکوات (‮‭20‬‭% SL) ‬به میزان 4 لیتر در هکتار علف های هرز روییده نابود شدند. عملیات کاشت بوسیله دست و بصورت دو خط بر روی هر پشته صورت گرفت. بعد از سبز شدن و استقرار کامل گیاهچه ها بوته های اضافی تنک و میزان تراکم در واحد سطح برای همه تیمارها یکسان شد. طول کرت ها به دو قسمت تقسیم شد و قسمت پایین هر کرت توسط علف کش های کلوپیرالید (‮‭30‬‭% SL) ‬به میزان ‮‭0/8‬ لیتر در هکتار و علف کش هالوکسی فوپ- آر-متیل استر (‮‭10/8‬‭% EC) ‬به میزان ‮‭0/75‬ لیتر در هکتار در مرحله گیاهچه ای علف های هرز سمپاشی شد. در پایان مرحله گلدهی از قسمت های بالا و پایین هر کرت علف های هرز نمونه برداری و پس از تفکیک بر حسب گونه شمارش و وزن خشک آن ها تعیین شد. هنگام رسیدگی کلزا عملکرد محصول دانه اندازه گیری شد. تجزیه واریانس داده های آزمایش در سال های اول و دوم حاکی از تاثیر معنی دار فاکتورهای آزمایش بر درصد کاهش تراکم و وزن خشک اغلب گونه های علف هرز داشت (%1 =). بر اساس مقایسات میانگین اثرات اصلی فاکتورهای آزمایش در سال نخست، عملیات شخم و هیرم کاری توانست بترتیب ‮‭37‬ و ‮‭34‬ درصد از تراکم و ‮‭40‬ درصد وزن خشک مجموع علف های هرز را در مزرعه نسبت به شاهد بدون کنترل، در مقایسه با کاربرد روتیواتور و خشکه کاری بطور معنی دارکاهش دهد. در سال دوم آزمایش روتیواتور با میانگین ‮‭14/79‬ و ‮‭22‬ درصد کنترل در مقایسه با شخم تاثیر بیشتری در کاهش تراکم و وزن خشک علف های هرز داشت. برش دهی مقایسه میانگین ها نیز نشان داد که تاثیر فاکتور هیرم کاری بر کاهش تراکم و وزن خشک علف های هرز در فاصله کاشت ‮‭25‬ سانتی متری بطور معنی دار بیشتر بوده در حالی که در شرایط خشکه کاری کاشت در فواصل ‮‭30‬ سانتی متری تاثیر بیشتری داشته است. بر اساس مقایسات میانگین مربوط به عملکرد محصول در سال اول آزمایش، هیرم کاری با میانگین ‮‭1/64‬ تن در هکتار در فاصله کاشت ‮‭30‬ سانتی متری تفاوت قابل توجهی نسبت به فاصله کاشت ‮‭25‬ سانتی متری با میانگین ‮‭1/24‬ تن در هکتار داشت. در سال دوم آزمایش روتیواتور، هیرم کاری و فاصله کاشت ‮‭30‬ سانتی متر بترتیب با ‮‭31‬/،‮‭1/31 1‬ و‮‭1/23‬ تن در هکتار در مقایسه با دیگر سطوح فاکتورهای آزمایش شخم، خشکه کاری و کاشت در فاصله ‮‭25‬ سانتی متری با ،‮‭0/99 1‬و ‮‭1/08‬ تن در هکتار اختلاف معنی دار داشتند. در مجموع با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق برای کنترل علف های هرز و افزایش عملکرد کلزا، استفاده از روتیواتور برای عملیات خاکورزی و کشت کلزا در خطوط به فاصله ‮‭30‬ سانتی متری در بستر هیرم شده توصیه می شود. کلمات کلیدی: کنترل زراعی، شخم حداقل، روتیواتور، شخم عمیق، عملکرد