فرصت ها و تهدیدها در بهره مندی از درآمدهای نفت و گاز و ناترازی های توسعه ای در مناطق مختلف کشور (مقاله برتر مسابقات کشوری )

فرصت ها و تهدیدها در بهره مندی از درآمدهای نفت و گاز و ناترازی های توسعه ای در مناطق مختلف کشور (مقاله ممتاز مسابقات کشوری نویسنده ؛ امین اله جشنی )

 

 با افزایش قیمت نفت و با توجه به اینکه درآمد و رفاه مناطق شهری بیش از مناطق روستایی افزایش می یابد، اختلاف سطح رفاه در مناطق شهری و روستایی بیشتر میشود که این امر با سیاستهای دولت مبنی بر کاهش اختلاف سطح زندگی در مناطق شهری و روستایی سازگار نبوده و لذا توجه به مکانیزم هزینه کرد درآمدهای مازاد نفتی تا حد زیادی میتواند از تشدید اختلافسطح رفاه جلوگیری نماید. به دنبال هر بار افزایش درآمد نفتی شاهد تضعیف بخش کشاورزی در مناطق بوده ایم و این بخش بیشترین زیان را متحمل شده است همچنین ورود درآمدهای نفتی و واردات کالاها و خدمات متنوع و گسترش شهرنشینی, همگی اثراتی در جهت بهبود رفاه اجتماعی دارند. کاهش درآمدهای نفتی اگرچه نتایجی همچون کسری بودجه و کاهش درآمد دولت را در پی دارد ولی باعث می شود اتکا به نفت و تولیدات نفتی کاهش یابد. اگربخواهیم کارشناسانه به مساله کاهش قیمت بشکه های نفت نگاه کنیم در می یابیم که این روند نه تنها تهدیدی برای کشور محسوب نمی شود بلکه با گذشت زمان به فرصتی طلایی تبدیل می شود باید در دولت یک اصلاح ساختاری در مدیریت درآمد نفتی شکل گیرد و نه آنکه تنها بخش کوچکی از درآمد نفت ذخیره شود بلکه باید بخش اندکی از آن هزینه شود و بخش بزرگی از آن ذخیره شود.مخارج عمومی دولت از محل درآمدهای حاصل از این منابع نیز ممکن است نابرابری را تشدید کند. این مسئله زمانی بروز پیدا می کند که مخارج دولت به بخش های رسمی موجود در کلان شهرها و شهرستان ها اختصاص بیشتری یابد. که به نفع خانوارهای شهری و به ضرر خانوارهای روستایی می گردد.

اتکای بیش از حد دولت به درآمدهای نفتی و سهم بالای درآمدهای نفتی در بودجه دولت باعث کم توجهی به مالیات و اخذ آن به صورت بهینه و کاهش بار مالیاتی می شود. از طرفی باعث فرار مالیاتی اقشار پردرآمد جامعه شده و بار دیگر باعث تغییر توزیع درآمد به ضرر دهک های پایین درآمدی می شود. تسهیل سرمایه گذاری بخش مردمی اقتصاد در بالادست صنعت نفت و گاز , پس انداز درآمدهای نفتی در صندوق نفت و توسعه ملی ، ضمن جلوگیری از بروز بیماری هلندی، منجر به افزایش اشتغال در مناطق کشور نیز می گردد. درآمدهای حاصل از نفت، گاز در مراحل اولیه ورود به بودجه دولت عمدتا صرف برنامه های توسعه دولت و مخارج عمرانی و زیربنایی می شود که در بهبود رشد و رفاه اجتماعی موثر است. و موجب گردیده رفتارها و سیاست های دولت تغییر کند و در نتیجه این تحولات، روند رشد و توسعه اقتصادی در کنار توسعه سیاسی دچار دگرگونی شود این درآمدها منابع مالی جامعه را، به سوی بخشی که بیشترین تاثیر پذیری را از درآمد نفت دارد، (بخش خدمات)، می کشاند و این خود، سرآغاز بروز بسیاری از مشکلات، در توسعه متوازن می باشد