کتاب فرایند گسترش اسلام از صلح حدیبیه تا فتح مکه

معاهده صلح حدیبیه را می توان به عنوان یک تصمیم سرنوشت ساز که شخص پیامبر (ص) بدون دریافت وحی و با وجود موافقان و مخالفان داخلی و خارجی آن را تنظیم و امضا کرده است. بررسی رفتار دیپلماتیک پیامبر اسلام (ص) به منظور ترسیم الگویی برای رفتار سیاسی امروز، حائز اهمیت است. پیامبر (ص) ضمن پایبندی به اصول خود در جایگاه رئیس دولت اسلامی، حاضر شد با دشمنان خود پیمان صلح امضا کند. حتی یکسری امتیازات را نیز واگذار کند. معاهده صلح حدیبیه امری بوده است که بر مبنای اوضاع و احوال سیاسی-اجتماعی و با توجه به مسئله اهم و مهم، در شرایط حدیبیه موقتا انتخاب شده و مذاکره با مشرکان با توجه به همین شرایط وقت، راهبردی تر از مبارزه بوده و ضوابط حاکم بر این معاهده که با پیشنهاد دشمن و از ناحیه قدرت باشد؛ قطعا باعث توقف جنگ و کشتار شود؛ برطرف کننده تحریم ها و تامین کننده امنیت و آزادی مسلمین باشد؛ بیشترین امتیاز را با کمترین هزینه مسلمین کند؛ راه هرگونه بهانه جویی را بر دشمن ببندد و راه بازگشت را در صورت عهدشکنی دشمن فراهم سازد؛ اعمال شد.

پیامبر اسلام (ص) با تدبیر لازم توانست از این فرصت به دست آمده جهت پیشبرد اهداف دولت اسلامی استفاده کند. سال های بعد پیامبر (ص) توانست با تجمع نیروها و هم پیمانان خود در جریان فتح مکه از جایگاه قدرت با دشمنان خود برخورد کرده و حتی بر آن ها منت نهاد و از جانشان گذشت. البته ناگفته نماند که پیامبر (ص) در جای خود از راهبرد جهاد و جنگ نیز بارها استفاده کرده است؛ اما در شرایطی که مصلحت مسلمانان و دولت اسلامی اقتضا می کرد، از راهبرد صلح حتی در برابر دشمنان اصلی خود نیز استفاده کرد.

در کتاب حاضر سعی بر آن شده است که با انتخاب مصداقی چون صلح حدیبیه که با اندیشه و رفتار سیاسی پیامبر اکرم (ص) در برخورد با دشمنانش که منجر به فتح مکه شده است، بررسی و ارزیابی شود. اگر چه ابعاد گسترده فتح مکه موجب شده است که این فتح را زمینه ساز دیگر فتوحات اسلام قلمداد نمایند؛ لیکن در متون تاریخی عمومی به بررسی دقیق این عوامل زمینه ای از زمان صلح حدیبیه تا فتح مکه پرداخته نشده و به درستی مشخص نشده است که چه عواملی از صلح حدیبه تا فتح مکه، در فتوحات آتی اسلام اثرگذار بوده است. از این رو نگارندگان در این کتاب در پی آن هستند که به بازخوانی این عوامل در دوره ذکر شده پرداخته و این پیروزی عظیم را از زوایای مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند.

به همین منظور در فصل اول به بررسی صلح حدیبیه و سپس در فصل دوم به دوران گذر از صلح حدیبیه تا فتح مکه پرداخته شده؛ و در نهایت نیز به نقش فتح مکه در توسعه اسلام در فصل سوم مورد بررسی قرار گرفته شده است. امید است این گام کوچک، مقدمه ای باشد برای پژوهش های دقیق تر در آینده و صاحب نظران و اهل تحقیق بزرگوارانه کاستی ها را با دیده اغماض نگرند.

#کتاب فرایند گسترش اسلام از صلح حدیبیه تا فتح مکه

#مولفین: سهیلا حیدری ، میثم سلیمانی ، افتخار قاسم زاده

انتشارات هنر و علوم دانشگاهی

چاپ اول ، پاییز سال 1403

قیمت: 170000هزار تومان