تحلیل انتقادی کلیشه سازی فرهنگی در اخبار بین المللی

در تحلیل نقش رسانه های برون مرزی (Transnational Media) در بازنمایی «دیگری»، باید از نگاه صرفا «انتقال خبر» فراتر رفت و به این واقعیت رسید که اخبار بین المللی هرگز خنثی نیستند بلکه بازنمایی های قدرت هستند که مرز میان «ما» و «آنها» را مدام بازسازی می کنند. 

رسانه های برون مرزی با برخورداری از قدرت گسترده در تعیین دستور کار (Agenda Setting)، تنها گزارشگر وقایع نیستند، بلکه با انتخاب کلمات، زاویه دوربین و حذف یا اضافه کردن جزئیات، روایت هایی می سازند که «دیگری» را در ذهن مخاطب جهانی تعریف می کند. 

یکی از اصلی ترین ابزارهای این رسانه ها، استفاده از «کلیشه سازی فرهنگی» برای ساده سازی جهان است. در دنیای پیچیده سیاسی، رسانه ها برای اینکه بتوانند معنایی سریع و قابل درک به مخاطب ارائه دهند، از کلیشه های از پیش ساخته شده استفاده می کنند. این کلیشه ها معمولا دو قطب اصلی دارند: یا «دیگری» را به عنوان یک موجودیت «خطرناک، وحشی و بی نظم» تصویر می کنند که نیاز به مداخله یا کنترل دارد، و یا او را به صورت «قربانی منفعل و بی دفاع» بازنمایی می کنند که فاقد عاملیت (Agency) است. هر دوی این بازنمایی ها، در واقع از قدرت و عاملیت آن فرهنگ یا ملت می کاهند.

 وقتی رسانه ها همواره یک منطقه جغرافیایی خاص را در قالب اخبار جنگ، خشونت یا فقر نشان می دهند، در ذهن مخاطب جهانی یک «تصویر ذهنی کلیشه ای» ایجاد می شود که آن منطقه را خارج از جریان اصلی تمدن و مدیریت بشری قرار می دهد. از منظر انتقادی، این بازنمایی ها نوعی «استعمار در قالب اطلاعات» هستند. رسانه های برون مرزی اغلب از زبان و مفاهیمی استفاده می کنند که ارزش های فرهنگی خودشان را استاندارد جهانی معرفی می کنند. برای مثال، استفاده از واژگانی مانند «تروریست» در مقابل «مبارز آزادی»، یا توصیف مهاجران به عنوان «موج» یا «هجوم»، نشان دهنده تلاش رسانه برای از انسانیت زدایی از «دیگری» است. با تبدیل انسان ها به مفاهیم انتزاعی و تهدیدآمیز، رسانه اجازه می دهد که مخاطب بدون احساس همدلی یا مسئولیت اخلاقی، نسبت به اخبار آن منطقه واکنش نشان دهد. 

 علاوه بر این، مسئله «سکوت رسانه ای» یا «بی صدایی» نیز به همان اندازه مهم است. آنچه رسانه ها درباره «دیگری» نمی گویند، به همان اندازه مهم است که درباره آن می گویند. حذف روایت های روزمره، علمی، هنری و زندگی عادی مردم در مناطق غیرغربی، باعث می شود که جهان تنها از طریق دریچه ی بحران و فاجعه با آن ها روبرو شود. این امر باعث می شود که «دیگری» در نگاه جهانی، همواره با بحران گره بخورد و هرگونه تلاش برای ایجاد یک رابطه برابر و انسانی، زیر بار این بازنمایی های یک طرفه نابود شود.دقت کنیم که بازنمایی های رسانه ای در اخبار بین المللی، نه تنها جهان را توصیف نمی کنند، بلکه با ایجاد شکاف های فرهنگی و تقویت پیش فرض های خودخواهانه، به بازتولید سلسله مراتب قدرت جهانی کمک می کنند.